Od czego zacząć naukę budżetowania w domu?

Od stałej kwoty i stałego terminu — kieszonkowe wypłacane co tydzień albo co miesiąc uczy planowania samo z siebie, bo dziecko musi rozłożyć pieniądze na dłużej. Warto do tego dorzucić jedną kartkę z trzema rubrykami: wpływy, wydatki, zostało. Po dwóch–trzech miesiącach widać wzorzec i można rozmawiać o konkretach, a nie o zasadach ogólnych. Największą wartością jest tu prawo do własnych decyzji, także nietrafionych.

Czy warto pokazywać dziecku prawdziwy budżet domowy?

W zakresie, który rodzina uzna za odpowiedni — i raczej w proporcjach niż w pełnych kwotach. Dobrze działa pokazanie, jaka część wpływów idzie na mieszkanie, jedzenie i rachunki, bo to zwykle zaskakuje. Dziecko widzi wtedy, że wydatki stałe zjadają większość budżetu, zanim ktokolwiek zdecyduje o czymkolwiek. To ta sama struktura, którą właśnie poznało na przykładzie kieszonkowego, tylko w innej skali.

Jak ćwiczyć przeliczanie walut bez wyjazdu za granicę?

Wystarczy tablica kursów w internecie albo w banku i kilka realnych cen. Dobre zadanie: znaleźć tę samą grę albo książkę w polskim i zagranicznym sklepie i sprawdzić, gdzie wychodzi taniej po przeliczeniu. Warto przy okazji pokazać, że kantor ma dwie ceny — kupna i sprzedaży — i że różnica między nimi jest jego zarobkiem. To wyjaśnia, dlaczego wymiana tam i z powrotem zawsze kończy się stratą.

Budżet, oszczędzanie i wymiana walut

około 15 minut

W tej lekcji1/10

Cześć! Budżet to nie jest tabelka dla dorosłych. To jedno pytanie: czy to, co wydaję, mieści się w tym, co mam. Jeśli tak — masz nadwyżkę i możesz odkładać. Jeśli nie — masz problem, który nie zniknie sam.

Wpływy, wydatki i to, co zostaje

Budżet to zestawienie wpływów (ile pieniędzy przychodzi) i wydatków (ile wychodzi) w danym czasie — na przykład w miesiącu.

Budżet kieszonkowego na miesiąc

1
Wpływy. Kieszonkowe $80$ zł plus $20$ zł od babci — razem $100$ zł.
$80 + 20 = 100$
2
Wydatki stałe. Bilet miesięczny $30$ zł i abonament w aplikacji $10$ zł — razem $40$ zł. To wydatki, które wracają co miesiąc.
$30 + 10 = 40$
3
Wydatki zmienne. Drobne zakupy w sklepiku, kino, prezent — w tym miesiącu $35$ zł.
$40 + 35 = 75$
4
Sto złotych rozdzielone na trzy części
wydatki stałe 40%40 zł
wydatki zmienne 35%35 zł
oszczędności 25%25 zł
Wydatki stałe 40 zł, zmienne 35 zł, oszczędności 25 zł
Wynik. Zostaje $25$ zł, czyli nadwyżka. Te pieniądze można odłożyć na cel.
$100 - 75 = 25$
Wskazówka
Wydatki stałe warto policzyć jako pierwsze — one wracają co miesiąc i nie znikną, bo akurat coś się przydarzyło.

Wszystkie kroki za Tobą!

Twoja kolej

Wpływy w miesiącu to $120$ zł, wydatki stałe $45$ zł, a zmienne $52$ zł. Ile złotych zostaje?

Oszczędzanie na cel — ile czasu to zajmie

Gdy znasz nadwyżkę, umiesz odpowiedzieć na najważniejsze pytanie: za ile miesięcy uzbieram?

+25

100

125

150

po 5 miesiącach

cel: 150 zł

Każdy skok to jedna miesięczna nadwyżka 25 zł — cel 150 zł dosięga dopiero szósty

czas = cena celu : miesięczna nadwyżka

Przy nadwyżce $25$ zł i celu za $150$ zł wychodzi $150 : 25 = 6$ miesięcy.

Jeśli wynik wychodzi z resztą, zaokrąglasz w górę — po pięciu miesiącach i połowie szóstego pieniędzy jeszcze nie ma.

Wymiana walut — dwie liczby i jedno działanie

Kurs waluty mówi, ile złotych kosztuje jedna jednostka obcej waluty. Przy kursie $4{,}30$ zł za euro:

- z euro na złote — mnożysz: $20$ € to $20 \cdot 4{,}30 = 86$ zł,
- ze złotych na euro — dzielisz: $86$ zł to $86 : 4{,}30 = 20$ €.

Kurs się zmienia z dnia na dzień, a kantory i banki doliczają sobie różnicę między ceną kupna i sprzedaży. Dlatego wynik z kalkulatora to wartość orientacyjna.

Co jest tańsze: gra za 15 € czy za 70 zł

1
Kurs wynosi $4{,}30$ zł za euro. Cenę w euro zamieniamy na złote, bo w złotych mamy drugą ofertę.
$15 \cdot 4{,}30 = 64{,}50$
2
Gra za $15$ € kosztuje $64{,}50$ zł.
$64{,}50 < 70$
3
Porównujemy z drugą ofertą: $70$ zł. Taniej wychodzi ta w euro — o $5{,}50$ zł.
$70 - 64{,}50 = 5{,}50$
Wskazówka
Zasada jest ta sama co przy cenie jednostkowej: najpierw sprowadź obie liczby do tej samej jednostki, dopiero potem porównuj.

Wszystkie kroki za Tobą!

Twoja kolej

Kurs funta wynosi $5$ zł. Ile złotych trzeba wymienić, żeby dostać $30$ funtów?

Pułapka! Mnożenie zamiast dzielenia przy wymianie

Źle: mam $200$ zł, kurs to $4$ zł za euro, więc mam $200 \cdot 4 = 800$ €.

Dobrze: ze złotych na euro dzielisz: $200 : 4 = 50$ €.

Szybka kontrola sensu: euro jest droższe od złotego, więc euro musi wyjść mniej niż złotych. Jeśli wynik jest większy, działanie było odwrotne.

Ta sama kontrola działa w drugą stronę: zamieniając euro na złote, musisz dostać liczbę większą.

Zapamiętaj

Budżet, oszczędzanie i kurs waluty

BUDŻET to zestawienie WPŁYWÓW i WYDATKÓW w danym czasie: wpływy − wydatki = wynik. Wynik dodatni to NADWYŻKA (można odkładać), ujemny to DEFICYT (brakuje pieniędzy). WYDATKI STAŁE wracają co miesiąc (bilet, abonament), ZMIENNE zależą od decyzji (kino, prezent) — stałe liczymy jako pierwsze. OSZCZĘDZANIE NA CEL: czas = cena celu PODZIELONA przez miesięczną nadwyżkę; wynik z resztą zaokrąglamy W GÓRĘ, bo w niepełnym miesiącu pieniędzy jeszcze nie ma. KURS WALUTY mówi, ile złotych kosztuje jedna jednostka obcej waluty. Z WALUTY OBCEJ NA ZŁOTE — MNOŻYMY przez kurs. ZE ZŁOTYCH NA WALUTĘ OBCĄ — DZIELIMY przez kurs. KONTROLA SENSU: waluta droższa od złotego daje mniejszą liczbę jednostek, więc wynik w euro musi być mniejszy niż w złotych. Kursy zmieniają się codziennie, a kantory doliczają różnicę między kupnem a sprzedażą — wynik z rachunku jest orientacyjny.

Dla rodzica

Jak pomóc dziecku w tym temacie?

Od czego zacząć naukę budżetowania w domu?: Od stałej kwoty i stałego terminu — kieszonkowe wypłacane co tydzień albo co miesiąc uczy planowania samo z siebie, bo dziecko musi rozłożyć pieniądze na dłużej. Warto do tego dorzucić jedną kartkę z trzema rubrykami: wpływy, wydatki, zostało. Po dwóch–trzech miesiącach widać wzorzec i można rozmawiać o konkretach, a nie o zasadach ogólnych. Największą wartością jest tu prawo do własnych decyzji, także nietrafionych.
Czy warto pokazywać dziecku prawdziwy budżet domowy?: W zakresie, który rodzina uzna za odpowiedni — i raczej w proporcjach niż w pełnych kwotach. Dobrze działa pokazanie, jaka część wpływów idzie na mieszkanie, jedzenie i rachunki, bo to zwykle zaskakuje. Dziecko widzi wtedy, że wydatki stałe zjadają większość budżetu, zanim ktokolwiek zdecyduje o czymkolwiek. To ta sama struktura, którą właśnie poznało na przykładzie kieszonkowego, tylko w innej skali.
Jak ćwiczyć przeliczanie walut bez wyjazdu za granicę?: Wystarczy tablica kursów w internecie albo w banku i kilka realnych cen. Dobre zadanie: znaleźć tę samą grę albo książkę w polskim i zagranicznym sklepie i sprawdzić, gdzie wychodzi taniej po przeliczeniu. Warto przy okazji pokazać, że kantor ma dwie ceny — kupna i sprzedaży — i że różnica między nimi jest jego zarobkiem. To wyjaśnia, dlaczego wymiana tam i z powrotem zawsze kończy się stratą.

Sprawdź się!

Wpływy wynoszą 90 zł, a wydatki 105 zł. Jak nazywamy taki wynik budżetu?

Który wydatek jest stały?

Cel kosztuje 180 zł, a miesięczna nadwyżka to 40 zł. Po ilu miesiącach uda się go kupić?

Kurs euro wynosi 4,20 zł. Ile złotych dostaniesz za 25 €?

Masz 300 zł, kurs euro to 4 zł. Ile euro dostaniesz?

Następny temat

Kalkulator i szacowanie — jak sprawdzić własny wynik