Niemcy — gospodarczy lider Europy

około 12 minut
W tej lekcji1/10

Lecę nad Nadrenią i widzę pod sobą Ren: barka za barką, kontenery po sam pokład, jedna co dwie minuty. Sto kilometrów dalej Zagłębie Ruhry, gdzie sto lat temu dymiło ponad sto kopalń. Dziś nie dymi ani jedna — a region jest bogatszy niż wtedy. Jak to możliwe? Dziś rozbieramy na części najbogatszą gospodarkę Europy.

Największy z siedmiu sąsiadów

Niemcy to nasz zachodni sąsiad — i najludniejsze państwo Unii Europejskiej. Mieszka tam około 84 milionów ludzi, ponad dwa razy więcej niż w Polsce.

„Made in Germany” — cztery filary

Niemcy sprzedają za granicę towary za około 1,5 biliona euro rocznie. Większość tej sumy robią cztery gałęzie:

Zagłębie Ruhry: od węgla do muzeum

Zagłębie Ruhry to obszar, na którym mieszka 5 milionów ludzi — Essen, Dortmund, Duisburg, Bochum. Przez półtora wieku żyło z węgla kamiennego i stali; dziś żyje z usług, uczelni, logistyki i turystyki.

Kopalnia Zollverein w Essen jest muzeum na liście UNESCO, wielki piec w Duisburgu — ścianką wspinaczkową, a zbiornik gazu w Oberhausen — salą wystawową.

Twoja kolej

W Zagłębiu Ruhry ostatnia kopalnia węgla kamiennego zamknęła się w 2018 roku, a mimo to region nie zbiedniał. Co o tym zdecydowało?

Bogactwo bez surowców — droga jednej maszyny

  1. 1

    Ruda żelaza z Brazylii. Statek przywozi ją do Rotterdamu, bo własnej rudy Niemcy prawie nie mają. Surowiec jest tani: tona rudy kosztuje kilkadziesiąt euro.

  2. 2

    Barka w górę Renu. Z Rotterdamu ruda płynie ponad 200 km do Duisburga — największego portu rzecznego świata. Jedna barka zabiera tyle, co sto ciężarówek.

  3. 3

    Huta robi stal. Tona stali jest warta kilka razy więcej niż tona rudy, z której powstała. Pierwsza część wartości właśnie się dołożyła.

  4. 4

    Fabryka robi obrabiarkę. Ta sama stal, zamieniona w precyzyjną maszynę do cięcia metalu, jest warta setki tysięcy euro za tonę.

  5. 5

    Maszyna jedzie na eksport — autostradą do portu w Hamburgu, stamtąd do Chin, Indii albo do Polski. Niemcy sprzedały nie surowiec, tylko pomysł i pracę włożoną w surowiec.

Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Transformacja energetyczna i jej rachunek

Niemcy zmieniają to, z czego robią prąd. Nazywają to Energiewende.

Twoja kolej

Niemieckie farmy wiatrowe stoją głównie nad Morzem Północnym, a najwięcej prądu zużywają fabryki w Bawarii, na południu. Co jest tu największym problemem?

Pułapka! „Niemcy są bogate, bo mają dużo surowców”

Źle: Niemcy dorobiły się na własnych bogactwach naturalnych.

Ściąga do zapamiętania

Niemcy — gospodarczy lider Europy: co trzeba wiedzieć?

LICZBY: ok. 84 mln mieszkańców — najludniejsze państwo Unii Europejskiej (Polska ok. 37 mln); największa gospodarka Europy i trzecia na świecie; stolica Berlin (3,8 mln), ale przemysł na południu i zachodzie. PRZEMYSŁ: motoryzacja (Volkswagen, BMW, Mercedes-Benz, Audi, Porsche), maszyny i obrabiarki, chemia (BASF w Ludwigshafen), elektronika (Siemens, Bosch); eksport ok. 1,5 biliona euro rocznie — marka „made in Germany”. ZAGŁĘBIE RUHRY: 5 mln mieszkańców, dawniej ponad 100 kopalń węgla kamiennego i huty, ostatnia kopalnia zamknięta w 2018 r.; dziś usługi, uczelnie, logistyka i turystyka, a kopalnia Zollverein w Essen jest muzeum na liście UNESCO — udana restrukturyzacja, przez którą przechodzi też Wyżyna Śląska. TRANSPORT: port morski Hamburg, Duisburg jako największy port rzeczny świata, Ren jako droga wodna, gęsta sieć autostrad. ENERGIA (Energiewende): ostatnie elektrownie jądrowe wyłączone w 2023 r., odejście od węgla do 2038 r., wiatr i słońce ponad połowa prądu; trudność — wiatr na północy, fabryki na południu, brakuje linii przesyłowych. POLSKA: Niemcy to nasz największy partner handlowy, trafia tam ok. 28% polskiego eksportu. NAJWAŻNIEJSZE: bogactwo Niemiec bierze się z przemysłu, technologii i handlu, a nie z własnych surowców — tych mają mało.

Dla rodzica

Jak pomóc dziecku w tym temacie?

Jak pokazać dziecku, że bogactwo nie bierze się z surowców?

Najlepiej na przedmiocie leżącym w domu. Weźcie telefon albo pralkę i poszukajcie, gdzie zostały zrobione i skąd pochodzą materiały. Metal, plastik i szkło kosztują grosze w porównaniu z ceną gotowego urządzenia — cała reszta to projekt, precyzja wykonania i marka. Warto dołożyć drugą parę krajów do porównania: Japonia praktycznie nie ma surowców i jest czwartą gospodarką świata, a państwa żyjące wyłącznie ze sprzedaży rudy czy ropy bywają biedne. To ta sama myśl, którą ilustruje droga rudy z Brazylii do niemieckiej obrabiarki.

Dziecko pyta, dlaczego Niemcy zamknęły elektrownie atomowe, skoro nie dymią. Co odpowiedzieć?

Warto powiedzieć wprost, że to była decyzja polityczna, podjęta po awarii japońskiej elektrowni w Fukushimie w 2011 roku, i że do dziś jest w Niemczech przedmiotem sporu — jedni uważają ją za słuszną, inni za pomyłkę. Dla lekcji ważniejszy jest skutek, który da się zmierzyć: gdy zabrakło prądu z atomu, część zapotrzebowania musiał pokryć węgiel i gaz. To dobra okazja, żeby pokazać dziecku, że w gospodarce prawie każda decyzja ma koszt po drugiej stronie, i że warto ten koszt umieć nazwać.

Czy warto porównywać Zagłębie Ruhry z Górnym Śląskiem?

Tak, to najlepsze porównanie w całym dziale, bo dziecko zna Wyżynę Śląską z klasy piątej. Oba regiony rosły na węglu, w obu kopalnie zamykano, w obu na ich miejscu powstają muzea, biura i tereny zielone — Zollverein w Essen i kopalnia Guido w Zabrzu robią dokładnie to samo. Różnica jest w czasie: Niemcy zaczęli tę zmianę mniej więcej dwadzieścia lat wcześniej. Jeśli macie okazję, odwiedźcie Sztolnię Królowa Luiza albo Muzeum Śląskie w Katowicach ulokowane w dawnej kopalni Katowice — to ta lekcja na żywo, godzinę drogi od domu.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Które zdanie najlepiej tłumaczy, skąd bierze się bogactwo Niemiec?

2

Co mieści się dziś w dawnej kopalni Zollverein w Essen?

3

Niemieckie fabryki stoją głównie na południu, a farmy wiatrowe na północy. Jaki kłopot z tego wynika?

4

Do którego państwa trafia największa część polskiego eksportu?

5

Barka płynąca Renem zabiera ładunek około stu ciężarówek. Co to oznacza dla niemieckiej gospodarki?

Następny temat
Atrakcje turystyczne Czech i Słowacji