Rolnictwo i gospodarka krajów Afryki

1. 1

   Wypalanie. W porze suchej rolnik wycina i wypala fragment buszu albo lasu. Zostaje po nim goła ziemia przykryta warstwą popiołu — i to nie jest odpad, tylko cel całej operacji.

2. 2

   Popiół jest nawozem. Zawiera potas, wapń i fosfor, czyli składniki, które rośliny pobierały z gleby przez lata. Zwrócone naraz, w jednym miejscu, dają jeden naprawdę dobry plon.

3. 3

   Dwa, trzy lata uprawy — i koniec. Tropikalne ulewy wypłukują składniki w głąb gruntu. Gleby strefy równikowej są zaskakująco ubogie: niemal cała materia organiczna siedzi w roślinach, a nie w ziemi, więc po ich wypaleniu zapas kończy się szybko.

4. 4

   Odłóg. Pole zostawia się na 10–20 lat. Wraca roślinność, gleba się odbudowuje, a rolnik przenosi się na kolejny kawałek. Przy małej liczbie mieszkańców ten cykl domykał się w nieskończoność i był metodą całkowicie zrównoważoną.

5. 5

   Co go zepsuło: arytmetyka. Gdy na tym samym terenie ludzi przybywa trzykrotnie, odłóg trzeba skrócić z piętnastu lat do czterech. Gleba nie zdąży się odbudować, plon spada, więc rolnik wypala następny fragment buszu. Tak metoda zrównoważona zamienia się w jedną z przyczyn pustynnienia Sahelu.

   $$15 \text{ lat odłogu} \rightarrow 4 \text{ lata odłogu}$$

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

1. 1

   Zaczynamy od ceny w sklepie. Tabliczka mlecznej czekolady o masie 100 g kosztuje w Polsce mniej więcej 6 złotych.

   $$C = 6 \text{ zł za } 100 \text{ g}$$
2. 2

   Ile w niej właściwie kakao. Mleczna czekolada zawiera zwykle około 30% wyrobów kakaowych. Reszta to cukier i mleko w proszku.

   $$0{,}30 \cdot 100 \text{ g} = 30 \text{ g ziarna}$$
3. 3

   Ile kosztuje to ziarno. Kakao kupuje się na giełdzie. Przez wiele lat tona kosztowała około 2500 dolarów, czyli mniej więcej 10 złotych za kilogram.

   $$0{,}03 \text{ kg} \cdot 10 \text{ zł/kg} = 0{,}30 \text{ zł}$$
4. 4

   Rolnik nie dostaje ceny giełdowej. Po drodze stoi skupujący we wsi, transport do portu i opłaty państwowe. Do plantatora w Ghanie wraca mniej więcej dwie trzecie tej kwoty.

   $$\frac{2}{3} \cdot 0{,}30 \text{ zł} \approx 0{,}20 \text{ zł}$$
5. 5

   • plantator kakao 3%
   • cukier, mleko, fabryka, transport, sklep, podatek 97%

   Wynik: dwadzieścia groszy z sześciu złotych. To około 3% ceny tabliczki; szacunki różnych organizacji dają od 3 do 6%. W latach 70. rolnikom przypadało około 16%.

   $$\frac{0{,}20}{6{,}00} \approx 0{,}03 = 3\%$$
6. 6

   Gdzie zostaje reszta. W cukrze, mleku, fabryce, opakowaniu, transporcie, reklamie, sklepie i podatku — czyli w Europie. Dlatego Ghana buduje od kilku lat własne przetwórnie: za tonę ziarna dostaje kilka tysięcy dolarów, za tonę gotowej czekolady kilkanaście razy więcej.

Wszystkie 6 kroków odsłonięte.