Mierzenie długości

około 10 minut
W tej lekcji1/13
Pi-otrek

Weź do ręki ołówek i powiedz, ile ma długości. Trudne? 🦊 Bez linijki możesz tylko zgadywać: chyba tyle co dłoń, chyba trochę mniej niż piórnik. Linijka zamienia to zgadywanie w konkretną liczbę. Ale tylko wtedy, gdy przyłożysz ją dokładnie tak, jak trzeba — a to jest właśnie miejsce, w którym najłatwiej się pomylić.

Linijka to oś liczbowa z kreskami

Linijka wygląda jak zwykły kawałek plastiku, ale tak naprawdę jest to oś liczbowa. Zaczyna się od kreski oznaczonej 00, a potem idą kolejne liczby: 1,2,3,41, 2, 3, 4 i dalej. To są centymetry.

Pi-otrek

Linijka nie mierzy sama z siebie. Ona tylko pokazuje liczby — a ty musisz ustawić ją w dobrym miejscu.

Milimetry, centymetry, decymetry i metry

Długość mierzymy w kilku jednostkach. Każda następna jest dziesięć razy większa od poprzedniej:

Tabliczka przeliczeń jednostek długości

Z tych zależności wychodzą wszystkie przeliczenia:

Kiedy mnożymy, a kiedy dzielimy

  1. 1

    Skąd wiadomo, kiedy mnożyć, a kiedy dzielić? Ta sama długość mierzona mniejszą jednostką daje większą liczbę, bo mniejszych kawałków mieści się w niej więcej — ten sam odcinek to 3 cm albo aż 30 mm.

    3cm=30mm3\,\text{cm} = 30\,\text{mm}
  2. 2

    Gdy zamieniasz na mniejszą jednostkę — mnożysz. Centymetry na milimetry mnożymy przez dziesięć.

    3cm=310=30mm3\,\text{cm} = 3 \cdot 10 = 30\,\text{mm}
  3. 3

    Tak samo działa zamiana metrów na centymetry, tylko mnożnik jest sto razy większy.

    2m=2100=200cm2\,\text{m} = 2 \cdot 100 = 200\,\text{cm}
  4. 4

    Gdy zamieniasz na większą jednostkę — dzielisz. Milimetry na centymetry dzielimy przez dziesięć.

    70mm=70:10=7cm70\,\text{mm} = 70 : 10 = 7\,\text{cm}
  5. 5

    I znowu tak samo piętro wyżej: centymetry na metry dzielimy przez sto.

    500cm=500:100=5m500\,\text{cm} = 500 : 100 = 5\,\text{m}
    Pi-otrek

    Mniejsza jednostka — większa liczba. To jedno zdanie zastępuje uczenie się na pamięć, kiedy mnożyć, a kiedy dzielić. 🦊

Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Mierzymy odcinek AB krok po kroku

  1. 1

    Połóż linijkę wzdłuż odcinka. Przesuwaj ją tak długo, aż kreska z liczbą 0 znajdzie się dokładnie nad punktem A, czyli nad początkiem odcinka.

    0A0 \rightarrow A
  2. 2

    Teraz popatrz na drugi koniec, czyli na punkt B. Sprawdź, którą dużą liczbę już minął. U nas B jest za kreską 6, ale jeszcze przed kreską 7 — więc odcinek ma ponad 6 centymetrów.

    6cm<AB<7cm6\,\text{cm} < AB < 7\,\text{cm}
  3. 3

    Policz małe kreski od szóstki do punktu B. Wyszły cztery, a każda mała kreska to jeden milimetr.

    41mm=4mm4 \cdot 1\,\text{mm} = 4\,\text{mm}
  4. 4

    Zapisz wynik: sześć pełnych centymetrów i jeszcze cztery milimetry.

    AB=6cm 4mmAB = 6\,\text{cm}\ 4\,\text{mm}
  5. 5

    Ten sam wynik możesz podać w samych milimetrach. Sześć centymetrów to 60 milimetrów, dokładamy 4 milimetry i mamy 64 milimetry.

    610+4=64mm6 \cdot 10 + 4 = 64\,\text{mm}
    Pi-otrek

    6 cm 4 mm i 64 mm to ta sama długość, tylko powiedziana dwoma sposobami. 🦊

Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Odcinek zaczyna się dokładnie przy kresce 00. Jego koniec wypada za liczbą 88, a od niej trzeba policzyć jeszcze 77 małych kreseczek. Ile milimetrów ma ten odcinek? Wpisz samą liczbę.

Pułapka! Krawędź linijki to nie jest zero

To najczęstszy błąd przy pierwszych pomiarach. Uczeń bierze linijkę, dosuwa jej brzeg do początku odcinka i odczytuje liczbę przy końcu. Wygląda porządnie, a wynik jest zły.

Pomiar od krawędzi — skąd bierze się za mały wynik

  1. 1

    Zobaczmy to na liczbach. Odcinek ma naprawdę osiem centymetrów, a kreska 00 leży pięć milimetrów od krawędzi linijki.

    AB=8cm=80mmAB = 8\,\text{cm} = 80\,\text{mm}
  2. 2

    Przykładamy krawędź linijki do początku odcinka. Kreska 00 ląduje wtedy już w środku odcinka, pięć milimetrów za jego początkiem.

    0A+5mm0 \rightarrow A + 5\,\text{mm}
  3. 3

    Odczytujemy liczbę przy końcu odcinka i wychodzi mniej, niż odcinek ma naprawdę.

    805=75mm=7cm 5mm80 - 5 = 75\,\text{mm} = 7\,\text{cm}\ 5\,\text{mm}
    Pi-otrek

    Te pierwsze 5mm5\,\text{mm} odcinka po prostu nam przepadło — i dlatego wynik wyszedł za mały. 🦊

Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Bliźniaczy błąd: początek odcinka przy kresce 1

Jest też bliźniaczy błąd, który działa w drugą stronę: gdy początek odcinka trafi przy kresce 11, a uczeń odczyta liczbę przy końcu tak, jakby zaczynał od zera. Wtedy wynik jest o cały centymetr za duży, bo trzeba było odjąć tę jedynkę.

Pi-otrek

Zanim spojrzysz na koniec odcinka, spojrzyj na jego początek. Ma tam stać zero, nie brzeg plastiku. 🦊

Mierzymy zdjęcie i zamieniamy jednostki

15 cm 2 mm10 cm
Zdjęcie 15 cm 2 mm na 10 cm — każda kratka to jeden centymetr
  1. 1

    Przykładamy linijkę do dłuższego boku zdjęcia, kreska 0 na samym rogu. Koniec boku wypada za liczbą 15 i jeszcze dwie małe kreski dalej.

    15cm 2mm15\,\text{cm}\ 2\,\text{mm}
  2. 2

    Zamieńmy to na milimetry. Piętnaście centymetrów to 150 milimetrów, dokładamy 2 milimetry.

    1510+2=152mm15 \cdot 10 + 2 = 152\,\text{mm}
  3. 3

    Teraz krótszy bok. Kreska 0 znowu na rogu, koniec boku trafia dokładnie w liczbę 10 — ani jednej małej kreski więcej.

    10cm=100mm10\,\text{cm} = 100\,\text{mm}
  4. 4

    Dziesięć centymetrów to równy decymetr, bo w jednym decymetrze mieści się dokładnie dziesięć centymetrów.

    10cm=1dm10\,\text{cm} = 1\,\text{dm}
  5. 5

    Na koniec sprawdźmy, ile to razem, gdyby położyć oba boki jeden za drugim. Dodajemy w milimetrach, bo to ta sama jednostka.

    152+100=252mm=25cm 2mm152 + 100 = 252\,\text{mm} = 25\,\text{cm}\ 2\,\text{mm}
    Pi-otrek

    Zanim cokolwiek dodasz, sprowadź obie długości do tej samej jednostki. Milimetry są do tego najwygodniejsze.

Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Wstążka ma 2dm2\,\text{dm} i jeszcze 5cm5\,\text{cm}. Ile to centymetrów? Wpisz samą liczbę.

Ściąga do zapamiętania

Jak zmierzyć odcinek linijką i jak przeliczać jednostki długości?

Połóż linijkę tak, żeby kreska 00 — a nie krawędź linijki — trafiła w początek odcinka. Potem odczytaj koniec: pełne centymetry plus małe kreski, czyli milimetry.
• Przeliczniki: 1 cm=10 mm1\ \text{cm} = 10\ \text{mm}, 1 dm=10 cm=100 mm1\ \text{dm} = 10\ \text{cm} = 100\ \text{mm}, 1 m=10 dm=100 cm=1000 mm1\ \text{m} = 10\ \text{dm} = 100\ \text{cm} = 1000\ \text{mm}.
• Na mniejszą jednostkę mnożysz (3 cm=30 mm3\ \text{cm} = 30\ \text{mm}), na większą dzielisz (70 mm=7 cm70\ \text{mm} = 7\ \text{cm}).
• Ten sam wynik podasz dwoma sposobami: 6 cm 4 mm6\ \text{cm}\ 4\ \text{mm} to 610+4=64 mm6 \cdot 10 + 4 = 64\ \text{mm}.
• Pułapka: krawędź linijki to nie zero. Kreska 00 leży zwykle kilka milimetrów dalej, więc pomiar od brzegu daje wynik za mały — zamiast 80 mm80\ \text{mm} wychodzi 75 mm75\ \text{mm}.
• Bliźniaczy błąd: początek odcinka przy kresce 11, a odczyt jak od zera. Wynik jest wtedy o cały centymetr za duży.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Co należy ustawić dokładnie na początku mierzonego odcinka?

2

Ile milimetrów ma odcinek o długości 7cm 3mm7\,\text{cm}\ 3\,\text{mm}?

3

Ile milimetrów mieści się w jednym decymetrze?

4

Odcinek zaczyna się przy kresce 00, a kończy za liczbą 99, sześć małych kreseczek dalej. Jaką ma długość?

5

Ala przyłożyła do odcinka krawędź linijki zamiast kreski 00. Kreska 00 leży 5mm5\,\text{mm} od krawędzi, a odcinek ma naprawdę 8cm8\,\text{cm}. Jaki wynik odczyta Ala?

Następny temat
Rodzaje kątów