Prąd elektryczny. Obwód i jego schemat
W tej lekcji1/9
Bateria w latarce leży w środku cały czas. Przewody też są na miejscu. A żarówka zapala się dopiero, gdy przesuniesz wyłącznik. Sprawdźmy, co takiego zmienia ten jeden ruch palcem.
Prąd to uporządkowany ruch ładunków
W metalowym drucie elektrony biegają zawsze — chaotycznie, we wszystkie strony. To jeszcze nie jest prąd.
Elementy obwodu i ich symbole
Schematu nie rysujemy realistycznie. Każdy element ma umowny symbol, taki sam w każdym podręczniku na świecie, a przewody to zwykłe proste linie.
Obwód otwarty — prąd nie płynie
Wystarczy jedna przerwa w pętli i wszystko się zatrzymuje. Elektrony nie mają dokąd wracać, więc ich ruch przestaje być uporządkowany.
Jak czytać schemat obwodu
- 1
Znajdź źródło napięcia. Bez baterii albo ogniwa to nie jest obwód elektryczny, tylko rysunek przewodów.
- 2
Sprawdź, czy pętla się domyka. Prowadź palcem od bieguna + wzdłuż przewodów i wróć do bieguna −. Jeśli trafisz na przerwę, prąd nie płynie.
- 3
Nazwij odbiorniki — żarówka, opornik, silnik. To one zamieniają energię elektryczną na światło, ciepło albo ruch.
- 4
Sprawdź stan wyłącznika i odczytaj wartości opisane przy elementach.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Bateria jest nowa, przewody miedziane i całe, żarówka sprawna — a mimo to nie świeci, bo wyłącznik jest rozwarty. Jaki musi być obwód, żeby popłynął prąd? Wpisz jedno słowo.
Pułapka! Umowny kierunek prądu to nie kierunek ruchu elektronów
To najczęstszy błąd w całym dziale. Zapamiętaj dwa zdania:
W obwodzie z baterią 4,5 V elektrony w miedzianym przewodzie wypływają z bieguna...
Ściąga do zapamiętania
Co musi być spełnione, żeby popłynął prąd, i który z dwóch kierunków jest tylko umową?
Prąd elektryczny to uporządkowany ruch ładunków; w metalach niosą go swobodne elektrony.
• Trzy warunki przepływu: źródło napięcia (np. bateria płaska, ), zamknięty obwód i przewodnik.
• Obwód otwarty oznacza brak przepływu: . Wystarczy jeden rozłączony styk.
• Umowny kierunek prądu, ten ze schematów: od do .
• Rzeczywisty ruch elektronów: od do , czyli dokładnie odwrotnie.
• Pułapka: to nie jest ten sam kierunek. Umowę przyjęto, zanim odkryto elektron, i została do dziś.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Czym jest prąd elektryczny?
Umowny kierunek prądu w obwodzie przyjmujemy:
Dlaczego umowny kierunek prądu jest przeciwny do rzeczywistego ruchu elektronów?
Który zestaw wystarczy, aby w obwodzie popłynął prąd?
Na schemacie wyłącznik jest rozwarty. Jakie natężenie prądu wskaże amperomierz?