Równania — wprowadzenie
W tej lekcji1/19
Cześć! Wyobraź sobie wagę szalkową w idealnej równowadze. Po lewej stronie leży tajemnicze pudełko i dwa odważniki po kilogramie. Po prawej — pięć kilogramów. Ile waży pudełko? Odpowiedź podpowiada sam zdrowy rozsądek: trzy. I to właśnie było pierwsze rozwiązane równanie. Dziś nauczymy się robić to samo z liczbami zamiast z wagą.
Równanie to waga w równowadze
Równanie to zapis dwóch wyrażeń połączonych znakiem równości. Ten znak oznacza, że obie strony mają taką samą wartość — jak dwie szalki wagi w idealnej równowadze.
Sprawdzenie jest zawsze możliwe i zawsze warto je zrobić
To ogromna zaleta równań: nie musisz wierzyć swojemu rachunkowi, możesz go zweryfikować.
Cztery równania i ich sprawdzenia
- 1
Jaka liczba powiększona o 5 daje 12? Siódemka — i od razu podstawiamy ją z powrotem.
- 2
Jaka liczba pomniejszona o 4 daje 10? Czternastka.
- 3
Jaka liczba potrojona daje 15? Piątka.
- 4
Jaka liczba podzielona przez 2 daje 6? Dwunastka.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Zastanowienie wystarczy tylko do czasu
Na tym poziomie wiele równań rozwiążesz po prostu przez zastanowienie: jaka liczba powiększona o 5 daje 12? Ale warto od razu poznać metodę, która zadziała także wtedy, gdy liczby przestaną być tak przyjazne.
Co wolno zrobić z wagą, żeby nie stracić równowagi
Wróćmy do obrazu wagi. Skoro obie szalki są w równowadze, to co możesz zrobić, żeby ta równowaga została zachowana?
Cztery ruchy, które nie psują równowagi
- 1
Możesz dołożyć to samo do obu szalek.
- 2
Możesz zdjąć to samo z obu.
- 3
Możesz podwoić zawartość obu szalek albo zabrać połowę z każdej.
- 4
Waga za każdym razem pozostanie w równowadze — bo obu stronom przydarzyło się dokładnie to samo.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Te same zasady rządzą równaniami
Dokładnie te same zasady rządzą równaniami:
Cel: niewiadoma sama po jednej stronie
Cel jest zawsze ten sam: doprowadzić do sytuacji, w której niewiadoma zostaje sama po jednej stronie. Wtedy po drugiej stronie stoi gotowa odpowiedź.
Przykład krok po kroku: x + 4 = 11
- 1
Przykład krok po kroku. Chcemy zostawić iksa samego, więc musimy pozbyć się czwórki.
- 2
Odejmujemy ją od obu stron.
- 3
Po lewej czwórki się znoszą i zostaje sam iks.
- 4
Sprawdzenie. Prawda, więc rozwiązanie jest poprawne.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Rozwiązujemy równanie 3x plus 1 równa się 10
- 1
Zadanie: rozwiąż równanie. Naszym celem jest zostawić iksa samego po lewej stronie.
- 2
Krok pierwszy: patrzymy, co przeszkadza. Przy iksie stoi dodana jedynka — pozbywamy się jej, odejmując od OBU stron.
- 3
Po lewej jedynki się znoszą, po prawej zostaje dziewiątka.
- 4
Krok drugi: teraz iks jest pomnożony przez trzy. Żeby to odwrócić, dzielimy obie strony przez trzy.
- 5
Po lewej trójki się skracają i zostaje sam iks. To właśnie chcieliśmy osiągnąć.
- 6
Krok trzeci, obowiązkowy: sprawdzenie. Podstawiamy trójkę do PIERWOTNEGO równania.
- 7
Wyszło 10, czyli dokładnie tyle, ile stoi po prawej stronie. Rozwiązanie jest poprawne.
Wszystkie 7 kroków odsłonięte.
Rozwiąż równanie i podaj wartość niewiadomej:
Pułapka! Zmiana tylko jednej strony
Najgroźniejszy błąd w równaniach polega na wykonaniu działania po jednej stronie i zapomnieniu o drugiej. To tak, jakbyś zdjął odważnik tylko z jednej szalki — waga natychmiast się przechyla i wszystko przestaje być prawdą.
Źle i dobrze na równaniu x + 3 = 10
- 1
Błędnie: uczeń odejmuje trójkę tylko po lewej i pisze, że iks równa się dziesięć.
- 2
Sprawdzenie natychmiast to demaskuje: wychodzi trzynaście, a miało być dziesięć.
- 3
Poprawnie: odejmujemy trójkę od obu stron.
- 4
Sprawdzenie. Prawda. Zasada: cokolwiek robisz, rób to po OBU stronach.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Pułapka! Mylenie działania odwrotnego
Drugi błąd: mylenie działania odwrotnego. Żeby pozbyć się dodawania, trzeba odjąć. Żeby pozbyć się mnożenia — podzielić.
Pułapka! Pomijanie sprawdzenia
Trzeci błąd: pomijanie sprawdzenia. To jedyny temat w matematyce, w którym zawsze możesz zweryfikować własną odpowiedź w kilka sekund. Nie korzystać z tego to marnowanie darmowej kontroli.
Zagadka o wieku zapisana równaniem
- 1
Zadanie: Kuba pomyślał liczbę, pomnożył ją przez 4, potem dodał 6 i otrzymał 26. Jaką liczbę pomyślał?
Jak myślisz, ile wyjdzie?
- 2
Krok pierwszy: nieznaną liczbę oznaczamy literą. To zawsze pierwszy ruch przy zadaniach tekstowych.
- 3
Krok drugi: zapisujemy treść jako równanie. Pomnożył przez 4, więc . Dodał 6, więc . Otrzymał 26, więc to się równa 26.
- 4
Krok trzeci: rozwiązujemy. Najpierw pozbywamy się dodawania — odejmujemy 6 od obu stron.
- 5
Teraz pozbywamy się mnożenia — dzielimy obie strony przez 4.
- 6
Kuba pomyślał piątkę. Sprawdzamy z treścią zadania, a nie tylko z równaniem.
- 7
Zwróć uwagę na kolejność rozwiązywania: cofaliśmy się dokładnie odwrotnie niż szła treść zadania. Kuba najpierw mnożył, potem dodawał — więc my najpierw odejmujemy, potem dzielimy.
Wszystkie 7 kroków odsłonięte.
Rozwiąż równanie i podaj wartość niewiadomej:
Ściąga do zapamiętania
Co to jest równanie i jak je rozwiązać?
RÓWNANIE to dwa wyrażenia połączone znakiem równości — jak waga w równowadze. ROZWIĄZANIE to liczba, która po podstawieniu daje zdanie prawdziwe. CEL: zostawić niewiadomą samą po jednej stronie. WOLNO dodać, odjąć, pomnożyć lub podzielić — ale ZAWSZE PO OBU STRONACH (nie dziel przez zero). Działania odwrotne: dodawanie znosi odejmowanie, mnożenie znosi dzielenie. Najpierw pozbądź się dodawania, potem mnożenia. ZAWSZE SPRAWDZAJ, podstawiając do pierwotnego równania.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Które z tych liczb jest rozwiązaniem równania ?
Rozwiąż równanie .
Rozwiąż równanie .
Rozwiąż równanie .
Uczeń rozwiązywał i zapisał . Jak najszybciej wykryć jego błąd?