Higiena układu pokarmowego i choroby
W tej lekcji1/11
W 1984 roku australijski lekarz Barry Marshall wypił zawiesinę bakterii Helicobacter pylori, żeby udowodnić, że to ona wywołuje wrzody. W kilka dni zachorował na zapalenie żołądka, a potem wyleczył się antybiotykiem. Świat medyczny przez sto lat powtarzał, że wrzody bierze się ze stresu. Marshall dostał za to Nagrodę Nobla w 2005 roku.
Próchnica: to nie cukier rozpuszcza szkliwo
Na zębach osadza się płytka nazębna — lepka warstwa żywych bakterii. Cukier jest ich pożywieniem, a nie sprawcą zniszczenia.
Zgaga i refluks — kwas nie tam, gdzie trzeba
Żołądek ma grubą warstwę śluzu chroniącą go przed własnym kwasem. Przełyk takiej ochrony nie ma.
Wrzody: bakteria, która wytrzymuje w kwasie
Wrzód to ubytek w ścianie żołądka lub dwunastnicy — miejsce, w którym śluz przestał chronić i kwas zaczął trawić własną tkankę.
Co bezpośrednio rozpuszcza szkliwo przy powstawaniu próchnicy?
Zatrucia pokarmowe: bakterie lubią letnie
Zatrucie to najczęściej skutek namnożenia się bakterii w jedzeniu. Najbardziej znana jest salmonella, obecna głównie w surowych jajach, drobiu i wyrobach z surowego jaja, takich jak domowy majonez czy kogel-mogel.
Pięć kroków bezpiecznej kuchni
- 1
Ręce myj mydłem przez około 30 sekund — przed jedzeniem, po toalecie i po każdym kontakcie z surowym mięsem. Samo spłukanie wodą zabiera tylko część drobnoustrojów.
- 2
Warzywa i owoce myj pod bieżącą wodą, także te ze swojego ogródka i te, które będziesz obierać. Na skórce mogą znajdować się bakterie i jaja pasożytów, a nóż przeniesie je do wnętrza.
- 3
Trzymaj surowe osobno od gotowego. Osobna deska i nóż do surowego mięsa, mięso na dolnej półce lodówki, żeby nic z niego nie kapało na produkty jedzone bez obróbki.
- 4
Chłodź w ciągu dwóch godzin. Ugotowaną potrawę zostawioną na blacie do wieczora zjadasz razem z tym, co się w niej przez ten czas namnożyło. W lodówce ma być do 5 °C.
- 5
Odgrzewaj porządnie i tylko raz. Podgrzanie do wrzenia zabija bakterie, ale nie usuwa toksyn, które zdążyły wytworzyć. Odgrzewanie tej samej potrawy trzeci raz to już proszenie się o kłopoty.
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
Dlaczego ugotowaną zupę trzeba schłodzić i wstawić do lodówki w ciągu około dwóch godzin?
Zaparcia, błonnik i badania, o których się zapomina
Zaparcie to zbyt rzadkie albo trudne wypróżnienia. Mechanizm jest prosty: im dłużej treść stoi w jelicie grubym, tym więcej wody z niej odbierze i tym twardsza się robi.
Pułapka! „Po coli albo soku trzeba natychmiast umyć zęby”
Źle: im szybciej po kwaśnym napoju sięgnę po szczoteczkę, tym lepiej dla szkliwa.
Ściąga do zapamiętania
Higiena układu pokarmowego — próchnica, zatrucia, refluks, wrzody
PRÓCHNICA: w PŁYTCE NAZĘBNEJ żyją bakterie, które przerabiają CUKIER na KWASY, a kwas rozpuszcza minerały SZKLIWA poniżej odczynu około 5,5 — atak trwa około 30 minut po każdym kontakcie z cukrem, więc decyduje CZĘSTOTLIWOŚĆ, a nie ilość. Broni ŚLINA i FLUOR z pasty. ZGAGA to piekące uczucie za mostkiem, a REFLUKS to cofanie się treści żołądka do PRZEŁYKU, który nie ma osłony ze śluzu; sprzyjają: obfity posiłek, leżenie po jedzeniu, papierosy. WRZÓD to ubytek ściany żołądka lub dwunastnicy; główną przyczyną jest bakteria HELICOBACTER PYLORI, odporna na kwas dzięki rozkładaniu mocznika, leczona ANTYBIOTYKAMI — drugą są leki przeciwbólowe; stres sam wrzodu nie tworzy. ZATRUCIA: SALMONELLA w surowych jajach i drobiu; bakterie mnożą się najszybciej między 5 a 60 °C, poniżej 5 °C prawie się zatrzymują, powyżej 70 °C giną. Ręce myć 30 sekund, warzywa pod bieżącą wodą, surowe osobno od gotowego, chłodzić w ciągu 2 godzin. ZAPARCIA: pomaga BŁONNIK (około 25 g dziennie), woda i ruch. PROFILAKTYKA: stomatolog dwa razy w roku.
Dla rodzicaJak pomóc dziecku w tym temacie?
- Jak pokazać dziecku płytkę nazębną, skoro jej nie widać?
Służą do tego tabletki wybarwiające płytkę, dostępne w każdej aptece bez recepty. Dziecko myje zęby jak zwykle, potem rozgryza tabletkę i rozprowadza ją językiem — miejsca, w których została płytka, robią się różowe albo fioletowe. Prawie zawsze są to te same trzy okolice: linia dziąseł, powierzchnie żujące trzonowych i przestrzenie między zębami, których szczoteczka nie sięga. To jedno spojrzenie w lustro robi więcej niż rok przypominania o dokładnym myciu, bo pokazuje konkretne miejsca do poprawy zamiast ogólnego zarzutu. Warto powtórzyć test po tygodniu, żeby dziecko zobaczyło różnicę, którą samo wypracowało.
- Dziecko ma biegunkę po czymś, co zjadło. Co robić w domu?
Najważniejsze jest nawadnianie, bo przy biegunce najgroźniejsza jest utrata wody i soli, a nie sama infekcja. Podaje się często i małymi porcjami — łyk co kilka minut — najlepiej doustny płyn nawadniający z apteki, który ma odpowiednie proporcje soli i glukozy. Nie głodzimy dziecka: gdy tylko ma ochotę, może jeść lekkostrawnie. Leków hamujących biegunkę nie podaje się dzieciom bez zalecenia lekarza, bo zatrzymują w jelicie to, czego organizm chce się pozbyć. Do lekarza dzwonimy, gdy pojawi się krew w stolcu, wysoka gorączka, uporczywe wymioty uniemożliwiające picie albo objawy odwodnienia: sucha śluzówka, brak moczu przez wiele godzin, senność.
- Czy dziecko może pomagać w kuchni przy surowym mięsie?
Może i warto, bo przy tej okazji uczy się zasad, których potem nie trzeba mu tłumaczyć. Reguła jest jedna: surowe nie dotyka gotowego. W praktyce oznacza to osobną deskę i nóż, mycie rąk mydłem zaraz po odłożeniu mięsa, niemieszanie tej samej łyżki i przechowywanie mięsa na dolnej półce lodówki, żeby nic z niego nie skapnęło na sałatę. Osobno warto obalić dwa domowe mity: mięsa nie płucze się pod kranem, bo rozbryzguje to bakterie po całym zlewie, a rozmraża się je w lodówce albo w mikrofalówce, nie na blacie przez noc. Zapach nie jest testem świeżości — salmonella nie zmienia ani woni, ani wyglądu potrawy.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Co powoduje ubytek próchnicowy w szkliwie?
Dlaczego cofanie się treści żołądka powoduje ból, a sam żołądek nie boli od własnego kwasu?
Co jest główną przyczyną wrzodów żołądka i dwunastnicy?
W jakim zakresie temperatur bakterie w żywności namnażają się najszybciej?
Co najskuteczniej pomaga przy skłonności do zaparć?