Populacja i jej cechy

Tak i to jest najlepsze ćwiczenie w całym dziale. Wsypcie do nieprzezroczystego worka dużą garść fasoli — tyle, żeby nikt nie wiedział, ile jej jest. Dziecko wyjmuje na ślepo 30 nasion, maluje je flamastrem, wsypuje z powrotem i dokładnie miesza. Potem losuje drugą próbę, na przykład 40 nasion, i liczy, ile z nich jest pomalowanych. Jeśli pomalowanych jest 6 z 40, czyli 15 procent, to 30 nasion stanowi 15 procent całości i w worku jest około 200 fasolek. Na koniec przeliczcie zawartość co do sztuki i porównajcie z szacunkiem. Rozbieżność nie jest porażką — to okazja, żeby zapytać, co ją powoduje: za mała próba albo złe wymieszanie.

Najlepiej przez sytuację z życia, gdzie liczby są odwrotne do intuicji. W autobusie jedzie 40 osób, w szkolnej auli 200 — mimo to ciasno jest w autobusie, bo liczy się nie sama liczba, lecz miejsce, które przypada na jedną osobę. Potem wystarczy przenieść to na zwierzęta i zawsze pytać o dwie rzeczy naraz: ile osobników i na jakim terenie. Pomaga też pilnowanie jednostek — zagęszczenie zawsze ma w nazwie „na”: na hektar, na kilometr kwadratowy, na metr kwadratowy. Jeśli w odpowiedzi dziecka nie ma słowa „na”, to podało liczebność. To prosty sygnał kontrolny, który działa również w zadaniach maturalnych.

Bo od tej liczby zależą konkretne decyzje. Leśnicy ustalają na jej podstawie, ile saren i dzików można odstrzelić w danym roku, a ile trzeba dokarmić zimą. Ornitolodzy z obrączkowania wiedzą, że bocian biały dolatuje do Afryki i wraca w to samo gniazdo, więc dają się zauważyć spadki na trasie przelotu. Przy gatunkach chronionych liczba decyduje o utworzeniu rezerwatu. Warto pokazać dziecku, że ekologia nie jest zbiorem definicji do zapamiętania, tylko sposobem podejmowania decyzji, gdy nie da się policzyć wszystkiego. Dobrym domowym odpowiednikiem jest liczenie ptaków w karmniku przez tydzień o tej samej porze i porównanie wyników.