Potęgi liczb całkowitych

około 12 minut

W tej lekcji1/16

Cześć! Mam zagadkę, na której wykłada się mnóstwo ósmoklasistów. Ile wynosi (−2)4(-2)^4, a ile −24-2^4? Wygląda prawie tak samo, prawda? A wyniki to 1616 i −16-16 — różnią się znakiem. Cała tajemnica siedzi w jednym nawiasie. Dziś nauczysz się go czytać.

Parzysty wykładnik ratuje, nieparzysty zostawia minus

Potęgowanie to wielokrotne mnożenie, więc rządzi nim znana Ci już reguła znaków. Rozpiszmy kilka potęg liczby −2-2:

To nie jest nowa reguła

To nie jest osobna reguła do wykucia — to dokładnie ta sama zasada, którą znasz z mnożenia. Wykładnik mówi po prostu, ile minusów mnożymy przez siebie. Parzysta liczba minusów daje plus, nieparzysta zostawia minus.

Dla liczb dodatnich nic się nie zmienia — one zawsze dają wynik dodatni, bez względu na wykładnik.

Nawias, który zmienia wszystko

Teraz najważniejsza rzecz w tej lekcji. Porównaj dwa zapisy:

Cztery zapisy obok siebie

  1. 1

    Nawias obejmuje minus, więc potęgujemy całą liczbę −2-2. Cztery minusy zjadają się parami.

    (−2)4=(−2)(−2)(−2)(−2)=16(-2)^4 = (-2)(-2)(-2)(-2) = 16
  2. 2

    Bez nawiasu do potęgi idzie tylko dwójka, a minus dokleja się na końcu.

    −24=−(2⋅2⋅2⋅2)=−16-2^4 = -(2 \cdot 2 \cdot 2 \cdot 2) = -16
  3. 3

    Tak samo z trójką: nawias obejmuje minus, więc potęgujemy całą liczbę −3-3.

    (−3)2=(−3)(−3)=9(-3)^2 = (-3)(-3) = 9
  4. 4

    A bez nawiasu potęgujemy tylko trójkę.

    −32=−(3⋅3)=−9-3^2 = -(3 \cdot 3) = -9

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Minus wchodzi do potęgi tylko w nawiasie

Prosty sposób na zapamiętanie: minus wchodzi do potęgi tylko wtedy, gdy siedzi w nawiasie razem z liczbą. Bez nawiasu stoi z boku i czeka.

Liczymy cztery potęgi ze znakami

  1. 1

    Zadanie: oblicz cztery podobnie wyglądające wyrażenia. Za każdym razem najpierw pytamy, co dokładnie jest podnoszone do potęgi.

    (−5)2,−52,(−1)100,(−10)3(-5)^2, \quad -5^2, \quad (-1)^{100}, \quad (-10)^3
  2. 2

    Pierwsze: nawias obejmuje minus, więc potęgujemy całą liczbę. Wykładnik 2 jest parzysty, więc wynik dodatni.

    (−5)2=(−5)⋅(−5)=25(-5)^2 = (-5) \cdot (-5) = 25
  3. 3

    Drugie: brak nawiasu, więc potęgujemy tylko piątkę, a minus dochodzi na końcu.

    −52=−(5⋅5)=−25-5^2 = -(5 \cdot 5) = -25
  4. 4

    Trzecie wygląda strasznie, ale jest najłatwiejsze. Minus jeden mnożony przez siebie sto razy — wykładnik 100 jest parzysty.

    (−1)100=1(-1)^{100} = 1
  5. 5

    Gdyby wykładnik był nieparzysty, wynik byłby przeciwny. To dobra kontrola tej reguły.

    (−1)101=−1(-1)^{101} = -1
  6. 6

    Czwarte: nawias jest, wykładnik 3 jest nieparzysty, więc wynik ujemny. Wartość to tysiąc.

    (−10)3=−1000(-10)^3 = -1000

Wszystkie 6 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Oblicz:

(−4)2(-4)^2

Potęga ułamka — podnosimy licznik i mianownik

Ułamek podnosisz do potęgi tak samo jak liczbę całkowitą: mnożysz go przez siebie tyle razy, ile wskazuje wykładnik.

Twoja kolej

Ile wynosi (34)2\left(\frac{3}{4}\right)^2? Podaj wynik jako ułamek.

Pułapka! Gubienie nawiasu przy potęgowaniu

Ten błąd kosztuje uczniów najwięcej punktów na sprawdzianach z całego działu.

Dwa dalsze błędy z tego tematu

Drugi częsty błąd to przekonanie, że skoro potęga to mnożenie, to (−2)4(-2)^4 musi być ujemne, bo liczba jest ujemna. Nieprawda — cztery minusy zjadają się parami.

Trzeci to mylenie potęgi z mnożeniem przez wykładnik. Zapis (−3)2(-3)^2 to (−3)⋅(−3)=9(-3) \cdot (-3) = 9, a nie (−3)⋅2=−6(-3) \cdot 2 = -6.

Poprawnie kontra częsty błąd

  1. 1

    Wyrażenie x2x^2 dla x=−3x = -3: bez nawiasu przy podstawianiu wychodzi liczba przeciwna.

    (−3)2=9zamiast−32=−9(-3)^2 = 9 \quad \text{zamiast} \quad -3^2 = -9
  2. 2

    Potęga (−2)4(-2)^4: parzysty wykładnik daje wynik dodatni, mimo że podstawa jest ujemna.

    (−2)4=16zamiast−16(-2)^4 = 16 \quad \text{zamiast} \quad -16
  3. 3

    Potęga (−3)2(-3)^2 to mnożenie przez samą siebie, a nie przez wykładnik.

    (−3)2=9zamiast(−3)⋅2=−6(-3)^2 = 9 \quad \text{zamiast} \quad (-3) \cdot 2 = -6

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Dlaczego kwadrat nigdy nie jest ujemny

  1. 1

    Zadanie do przemyślenia: czy istnieje taka liczba całkowita, której kwadrat jest ujemny? Sprawdźmy wszystkie możliwości.

    x2<0  ?x^2 < 0 \; ?
  2. 2

    Możliwość pierwsza: liczba dodatnia. Plus razy plus daje plus, więc kwadrat wychodzi dodatni.

    52=25>05^2 = 25 > 0
  3. 3

    Możliwość druga: zero. Zero razy zero to zero — nie jest ujemne.

    02=00^2 = 0
  4. 4

    Możliwość trzecia: liczba ujemna. Minus razy minus daje plus, więc kwadrat znowu wychodzi dodatni.

    (−5)2=25>0(-5)^2 = 25 > 0
  5. 5

    Wniosek: nie ma takiej liczby. KWADRAT DOWOLNEJ LICZBY JEST ZAWSZE DODATNI ALBO RÓWNY ZERU. To bardzo ważna własność, do której wrócisz przy pierwiastkach i równaniach.

    x2≥0x^2 \ge 0
  6. 6

    Uwaga na subtelność: to zdanie dotyczy zapisu x2x^2, czyli potęgi całej liczby. Wyrażenie −x2-x^2 jest już czymś innym — tam minus stoi na zewnątrz i wynik może być ujemny.

    −52=−25-5^2 = -25

Wszystkie 6 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Oblicz wartość wyrażenia (uwaga na brak nawiasu):

−62-6^2

Ściąga do zapamiętania

Jak potęgować liczby ujemne?

WYKŁADNIK PARZYSTY daje wynik DODATNI, NIEPARZYSTY zostawia UJEMNY: (-2) do 2 = 4, (-2) do 3 = -8, (-2) do 4 = 16. To ta sama reguła co przy mnożeniu — wykładnik liczy minusy. NAWIAS DECYDUJE O WSZYSTKIM: (-2) do 4 = 16, ale -2 do 4 = -16, bo bez nawiasu potęgujemy samą dwójkę. PODSTAWIAJĄC liczbę ujemną za literę, ZAWSZE bierz ją w nawias. Kwadrat dowolnej liczby jest zawsze dodatni albo równy zeru.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Ile wynosi (−3)3(-3)^3?

2

Ile wynosi (−5)2(-5)^2, a ile −52-5^2?

3

Ile wynosi (−1)50(-1)^{50}?

4

Oblicz wartość wyrażenia x2x^2 dla x=−7x = -7.

5

Które zdanie jest PRAWDZIWE?

Następny temat
Kolejność działań na liczbach całkowitych