Ruch jednostajny prostoliniowy
W tej lekcji1/11
Wchodzisz na schody ruchome w galerii handlowej. Stoisz nieruchomo, a i tak jedziesz — zawsze tak samo szybko, bez przyspieszania i bez zwalniania. Dlatego można powiedzieć z góry, gdzie będziesz za 10 sekund, a gdzie za minutę. Taki ruch fizyka lubi najbardziej.
Dwa słowa w nazwie, dwa warunki
Prostoliniowy. Torem ruchu jest linia prosta — ciało nie skręca i nie zawraca.
Po czym poznać ruch jednostajny
W równych odstępach czasu — równe odcinki drogi. To cała treść słowa jednostajny i jedyny sprawdzian, jaki tu obowiązuje. Paczka na taśmociągu przesuwa się o te same 3 m w pierwszej sekundzie, w drugiej i w czwartej tak samo.
Sprawdzian z tabeli pomiarów
Licz przyrosty, nie sumy. Od każdego wyniku odejmij ten z poprzedniego wiersza. Jeżeli odstępy czasu są równe i przyrosty drogi też wychodzą równe, ruch jest jednostajny.
A tak wygląda ruch, który jednostajny nie jest
Coraz dłuższe odcinki w tych samych sekundach. Ciało pokonuje kolejno 3 m, 6 m i 9 m, a mierzymy co sekundę — prędkość rośnie, więc ruch jednostajny nie jest. Sama rosnąca droga niczego nie przesądza: droga rośnie w każdym ruchu do przodu.
Liczymy drogę krok po kroku
- 1
Rowerzysta jedzie ruchem jednostajnym prostoliniowym z prędkością 5 m/s przez 2 minuty. Wypisujemy dane i szukaną.
Jak myślisz, ile wyjdzie?
- 2
Prędkość jest w metrach na sekundę, więc czas też musi być w sekundach. Zamieniamy minuty na sekundy.
- 3
Prędkość ani razu się nie zmienia, więc drogę liczymy wprost z jednego mnożenia.
- 4
Mnożymy i zapisujemy wynik z jednostką.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Pociąg jedzie ruchem jednostajnym prostoliniowym z prędkością 25 m/s przez 40 s. Jaką drogę przebył? Podaj wynik w metrach.
Pułapka! Rosnąca droga to jeszcze nie ruch jednostajny
Błąd 1: „droga rośnie, więc prędkość jest stała”. Droga rośnie w każdym ruchu do przodu — także wtedy, gdy ciało przyspiesza. O jednostajności decydują przyrosty: równe odstępy czasu mają dawać równe odcinki drogi. Sprawdzaj kolejne wiersze tabeli, a nie samą wartość na końcu.
Od pomiaru do przewidywania
- 1
Winda towarowa jedzie w górę. Pomiar co 5 s dał drogi 0 m, 7,5 m, 15 m i 22,5 m. Liczymy przyrosty.
- 2
Przyrosty wyszły równe, więc ruch jest jednostajny — jedna prędkość opisuje całą jazdę.
- 3
Teraz przewidujemy drogę przez pół minuty. Czas zamieniamy na sekundy, bo prędkość jest w metrach na sekundę.
- 4
Podstawiamy do wzoru na drogę i zapisujemy wynik z jednostką.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Wózek jedzie ruchem jednostajnym prostoliniowym i w ciągu 4 s pokonuje 6 m. Jaką drogę pokona w ciągu 10 s? Podaj wynik w metrach.
Ściąga do zapamiętania
Ruch jednostajny prostoliniowy — po czym go poznać?
Tor jest linią prostą, a wartość prędkości się nie zmienia. Poznajesz go po przyrostach: w równych odstępach czasu ciało pokonuje równe odcinki drogi (np. co 2 s równe 10 m). Sama rosnąca droga to za mało — droga rośnie w każdym ruchu do przodu. Skoro prędkość jest stała, jedna liczba opisuje cały ruch, a drogę liczysz wprost: s = v · t (oraz v = s / t, t = s / v). Przed podstawieniem zamień jednostki: 1 min = 60 s, 1 h = 3600 s, 1 km = 1000 m.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Który opis pasuje do ruchu jednostajnego prostoliniowego?
Każdy skok na rysunku to droga pokonana w ciągu jednej sekundy. Czy ciało porusza się ruchem jednostajnym?
Pomiar drogi wózka co 3 sekundy dał kolejno: 0 m, 12 m, 24 m, 36 m. Co z tego wynika?
Każdy skok to droga pokonana w ciągu jednej sekundy. Jaką drogę wózek pokona w ciągu 10 s?
Pociąg jedzie ruchem jednostajnym prostoliniowym z prędkością 25 m/s. Jaką drogę pokona w ciągu 2 minut?