Trapezy — własności
W tej lekcji1/15
Cześć! Znasz przekrój tamy na rzece albo abażur lampy? Szeroko na dole, węziej na górze, a boki ukośne. To trapez — figura, która trzyma tamy, mosty i dachy, bo taki kształt jest wyjątkowo stabilny. Dziś poznamy jego rodzinę: trapez zwykły, równoramienny i prostokątny.
Jedna para boków równoległych i już jest trapez
Trapez to czworokąt, który ma co najmniej jedną parę boków równoległych. Te boki nazywamy podstawami, a dwa pozostałe — ramionami.
Skąd biorą się te 180 stopni
- 1
Weź ramię trapezu i przedłuż je ołówkiem w górę, poza górną podstawę. Powstaje nowy kąt, przyległy do górnego kąta trapezu — więc razem z nim daje .
- 2
A ten nowy kąt jest odpowiadający do dolnego kąta trapezu: obie podstawy są równoległe, a ramię przecina je pod tym samym nachyleniem, więc oba kąty są równe.
- 3
Skoro nowy kąt równa się dolnemu, to dolny plus górny też daje . Jeśli więc kąt przy dolnej podstawie ma , to kąt nad nim, przy tym samym ramieniu, ma .
Wszystkie 3 kroków odsłonięte.
Trzy rodzaje trapezów
W rodzinie trapezów wyróżniamy dwa szczególne przypadki obok zwykłego.
Trapez równoramienny jest symetryczny
Trapez równoramienny jest symetryczny — możesz go złożyć na pół wzdłuż pionowej osi i obie połowy się pokryją. Stąd biorą się jego równe kąty przy podstawie. Tak wygląda typowy abażur albo doniczka.
Trapez prostokątny ma pionową ściankę
Trapez prostokątny to taki, który z jednej strony ma pionową ściankę. Wygodny w zadaniach, bo jego ramię prostopadłe od razu podaje wysokość — nie trzeba jej dorysowywać.
Każdy równoległobok też jest trapezem
Ciekawostka o granicy rodziny: gdyby czworokąt miał obie pary boków równoległych, byłby równoległobokiem — a że trapezowi wystarczy co najmniej jedna taka para, to każdy równoległobok (więc i romb, prostokąt oraz kwadrat) też jest trapezem. W tej lekcji zajmujemy się jednak trapezami typowymi, czyli tymi z jedną parą boków równoległych i dwoma ramionami.
Obliczamy wszystkie kąty trapezu równoramiennego
- 1
Zadanie: w trapezie równoramiennym kąt przy dolnej podstawie ma 65 stopni. Ile mają pozostałe trzy kąty?
- 2
Trapez jest równoramienny, więc jest symetryczny. Drugi kąt przy dolnej podstawie jest taki sam.
- 3
Teraz korzystamy z własności kątów przy ramieniu — dają w sumie 180 stopni. Odejmujemy 65 od 180.
- 4
Ten sam rachunek dotyczy drugiego ramienia, więc oba kąty przy górnej podstawie mają po 115 stopni.
- 5
Sprawdzenie: suma wszystkich czterech kątów czworokąta musi wynieść 360 stopni.
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
W trapezie kąt przy dolnej podstawie ma 80 stopni. Ile stopni ma kąt leżący nad nim, przy tym samym ramieniu?
Pułapka! Ramię to nie wysokość
Najczęstszy błąd w zadaniach o trapezach: uczeń bierze długość ramienia i używa jej jako wysokości.
W zadaniu obie liczby stoją obok siebie
Zadanie często podaje obie liczby naraz, właśnie po to, żeby sprawdzić, czy wybierzesz właściwą. Jeśli w treści stoi, że ramię ma 5 cm, a wysokość 4 cm, to do wzoru na pole wchodzi 4.
Jest tylko jeden wyjątek: w trapezie prostokątnym ramię prostopadłe do podstaw jest jednocześnie wysokością. Ale to drugie, ukośne ramię — już nie.
Trzy zdania do oceny: prawda czy fałsz
- 1
Drugi częsty błąd to mylenie własności rodzajów. Sprawdź siebie: „Każdy trapez ma równe ramiona” — fałsz, równe ramiona ma tylko trapez równoramienny.
- 2
„W trapezie równoramiennym przekątne są równe” — prawda, to jego własność szczególna.
- 3
„Trapez prostokątny ma cztery kąty proste” — fałsz, ma dwa; przy czterech byłby prostokątem.
Wszystkie 3 kroków odsłonięte.
Rozpoznajemy rodzaj trapezu po kątach
- 1
Zadanie: trapez ma kąty 90, 90, 130 i 50 stopni. Jaki to rodzaj trapezu? Zacznijmy od sprawdzenia, czy dane są sensowne.
- 2
Suma wychodzi 360 stopni, więc taki czworokąt może istnieć. Teraz patrzymy na kąty proste — są dwa.
- 3
Dwa kąty proste obok siebie oznaczają, że jedno ramię stoi prostopadle do obu podstaw. To trapez PROSTOKĄTNY.
- 4
Sprawdźmy jeszcze własność kątów przy ramieniu. Przy ramieniu prostopadłym: dwa kąty proste dają 180 stopni. Zgadza się.
- 5
Przy drugim ramieniu, ukośnym: kąty 130 i 50 stopni też dają 180. Wszystko się spina.
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
W trapezie równoramiennym kąt przy górnej podstawie ma 125 stopni. Ile stopni ma kąt przy dolnej podstawie?
Ściąga do zapamiętania
Co to jest trapez i jakie ma rodzaje?
TRAPEZ to czworokąt, który ma co najmniej jedną parę boków równoległych — to PODSTAWY, a pozostałe dwa boki to RAMIONA. Kąty przy tym samym ramieniu dają 180 stopni, a suma wszystkich czterech to 360 stopni. RÓWNORAMIENNY: równe ramiona, równe kąty przy podstawie, równe przekątne. PROSTOKĄTNY: jedno ramię prostopadłe do podstaw, dwa kąty proste, to ramię jest wysokością. UWAGA: ukośne ramię NIE jest wysokością — wysokość jest prostopadła do podstaw.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Co decyduje o tym, że czworokąt jest trapezem?
W trapezie kąt przy dolnej podstawie ma 60 stopni. Ile stopni ma kąt nad nim, przy tym samym ramieniu?
Ile kątów prostych ma trapez prostokątny?
W zadaniu podano: trapez o podstawach 10 cm i 6 cm, ramieniu 5 cm i wysokości 4 cm. Której liczby użyjesz jako wysokości przy liczeniu pola?
Które zdanie o trapezie równoramiennym jest FAŁSZYWE?