Trapezy — własności

około 12 minut
W tej lekcji1/15

Cześć! Znasz przekrój tamy na rzece albo abażur lampy? Szeroko na dole, węziej na górze, a boki ukośne. To trapez — figura, która trzyma tamy, mosty i dachy, bo taki kształt jest wyjątkowo stabilny. Dziś poznamy jego rodzinę: trapez zwykły, równoramienny i prostokątny.

Jedna para boków równoległych i już jest trapez

Trapez to czworokąt, który ma co najmniej jedną parę boków równoległych. Te boki nazywamy podstawami, a dwa pozostałe — ramionami.

Skąd biorą się te 180 stopni

  1. 1

    Weź ramię trapezu i przedłuż je ołówkiem w górę, poza górną podstawę. Powstaje nowy kąt, przyległy do górnego kąta trapezu — więc razem z nim daje 180°180°.

    δ+δ=180°\delta + \delta' = 180°
  2. 2

    A ten nowy kąt jest odpowiadający do dolnego kąta trapezu: obie podstawy są równoległe, a ramię przecina je pod tym samym nachyleniem, więc oba kąty są równe.

    δ=α\delta' = \alpha
  3. 3

    Skoro nowy kąt równa się dolnemu, to dolny plus górny też daje 180°180°. Jeśli więc kąt przy dolnej podstawie ma 70°70°, to kąt nad nim, przy tym samym ramieniu, ma 110°110°.

    α+δ=180°,70°+110°=180°\alpha + \delta = 180°, \qquad 70° + 110° = 180°
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Trzy rodzaje trapezów

W rodzinie trapezów wyróżniamy dwa szczególne przypadki obok zwykłego.

Trapez równoramienny jest symetryczny

Trapez równoramienny jest symetryczny — możesz go złożyć na pół wzdłuż pionowej osi i obie połowy się pokryją. Stąd biorą się jego równe kąty przy podstawie. Tak wygląda typowy abażur albo doniczka.

Trapez prostokątny ma pionową ściankę

Trapez prostokątny to taki, który z jednej strony ma pionową ściankę. Wygodny w zadaniach, bo jego ramię prostopadłe od razu podaje wysokość — nie trzeba jej dorysowywać.

Każdy równoległobok też jest trapezem

Ciekawostka o granicy rodziny: gdyby czworokąt miał obie pary boków równoległych, byłby równoległobokiem — a że trapezowi wystarczy co najmniej jedna taka para, to każdy równoległobok (więc i romb, prostokąt oraz kwadrat) też jest trapezem. W tej lekcji zajmujemy się jednak trapezami typowymi, czyli tymi z jedną parą boków równoległych i dwoma ramionami.

Obliczamy wszystkie kąty trapezu równoramiennego

  1. 1

    Zadanie: w trapezie równoramiennym kąt przy dolnej podstawie ma 65 stopni. Ile mają pozostałe trzy kąty?

    α=65°\alpha = 65°
  2. 2

    Trapez jest równoramienny, więc jest symetryczny. Drugi kąt przy dolnej podstawie jest taki sam.

    β=65°\beta = 65°
  3. 3

    Teraz korzystamy z własności kątów przy ramieniu — dają w sumie 180 stopni. Odejmujemy 65 od 180.

    180°65°=115°180° - 65° = 115°
  4. 4

    Ten sam rachunek dotyczy drugiego ramienia, więc oba kąty przy górnej podstawie mają po 115 stopni.

    γ=δ=115°\gamma = \delta = 115°
  5. 5

    Sprawdzenie: suma wszystkich czterech kątów czworokąta musi wynieść 360 stopni.

    65°+65°+115°+115°=360°65° + 65° + 115° + 115° = 360°
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

W trapezie kąt przy dolnej podstawie ma 80 stopni. Ile stopni ma kąt leżący nad nim, przy tym samym ramieniu?

180°80°180° - 80°
°

Pułapka! Ramię to nie wysokość

Najczęstszy błąd w zadaniach o trapezach: uczeń bierze długość ramienia i używa jej jako wysokości.

W zadaniu obie liczby stoją obok siebie

Zadanie często podaje obie liczby naraz, właśnie po to, żeby sprawdzić, czy wybierzesz właściwą. Jeśli w treści stoi, że ramię ma 5 cm, a wysokość 4 cm, to do wzoru na pole wchodzi 4.

Jest tylko jeden wyjątek: w trapezie prostokątnym ramię prostopadłe do podstaw jest jednocześnie wysokością. Ale to drugie, ukośne ramię — już nie.

Trzy zdania do oceny: prawda czy fałsz

  1. 1

    Drugi częsty błąd to mylenie własności rodzajów. Sprawdź siebie: „Każdy trapez ma równe ramiona” — fałsz, równe ramiona ma tylko trapez równoramienny.

    F\text{F}
  2. 2

    „W trapezie równoramiennym przekątne są równe” — prawda, to jego własność szczególna.

    P\text{P}
  3. 3

    „Trapez prostokątny ma cztery kąty proste” — fałsz, ma dwa; przy czterech byłby prostokątem.

    F\text{F}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Rozpoznajemy rodzaj trapezu po kątach

  1. 1

    Zadanie: trapez ma kąty 90, 90, 130 i 50 stopni. Jaki to rodzaj trapezu? Zacznijmy od sprawdzenia, czy dane są sensowne.

    90°+90°+130°+50°=360°90° + 90° + 130° + 50° = 360°
  2. 2

    Suma wychodzi 360 stopni, więc taki czworokąt może istnieć. Teraz patrzymy na kąty proste — są dwa.

    dwa kąty po 90°\text{dwa kąty po } 90°
  3. 3

    Dwa kąty proste obok siebie oznaczają, że jedno ramię stoi prostopadle do obu podstaw. To trapez PROSTOKĄTNY.

    trapez prostokątny\text{trapez prostokątny}
  4. 4

    Sprawdźmy jeszcze własność kątów przy ramieniu. Przy ramieniu prostopadłym: dwa kąty proste dają 180 stopni. Zgadza się.

    90°+90°=180°90° + 90° = 180°
  5. 5

    Przy drugim ramieniu, ukośnym: kąty 130 i 50 stopni też dają 180. Wszystko się spina.

    130°+50°=180°130° + 50° = 180°
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

W trapezie równoramiennym kąt przy górnej podstawie ma 125 stopni. Ile stopni ma kąt przy dolnej podstawie?

180°125°180° - 125°
°

Ściąga do zapamiętania

Co to jest trapez i jakie ma rodzaje?

TRAPEZ to czworokąt, który ma co najmniej jedną parę boków równoległych — to PODSTAWY, a pozostałe dwa boki to RAMIONA. Kąty przy tym samym ramieniu dają 180 stopni, a suma wszystkich czterech to 360 stopni. RÓWNORAMIENNY: równe ramiona, równe kąty przy podstawie, równe przekątne. PROSTOKĄTNY: jedno ramię prostopadłe do podstaw, dwa kąty proste, to ramię jest wysokością. UWAGA: ukośne ramię NIE jest wysokością — wysokość jest prostopadła do podstaw.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Co decyduje o tym, że czworokąt jest trapezem?

2

W trapezie kąt przy dolnej podstawie ma 60 stopni. Ile stopni ma kąt nad nim, przy tym samym ramieniu?

3

Ile kątów prostych ma trapez prostokątny?

4

W zadaniu podano: trapez o podstawach 10 cm i 6 cm, ramieniu 5 cm i wysokości 4 cm. Której liczby użyjesz jako wysokości przy liczeniu pola?

5

Które zdanie o trapezie równoramiennym jest FAŁSZYWE?

Następny temat
Pole równoległoboku i rombu