Witaminy, sole mineralne i woda

Wystarczy jodyna z apteczki, woda i odrobina mąki ziemniaczanej. Rozrabiacie łyżeczkę mąki w szklance wody, gotujecie chwilę i studzicie — po dodaniu kropli jodyny płyn robi się granatowy. Teraz dolewajcie po kropli sok z surowej papryki albo z cytryny: granat znika, bo witamina C reaguje z jodem. Powtórzcie próbę z sokiem z papryki gotowanej dziesięć minut — potrzeba go znacznie więcej, żeby granat zniknął. To ta sama metoda, tylko domowa, którą laboratoria stosują do oznaczania witaminy C. Uwaga praktyczna: jodyny używamy zewnętrznie, roztworu się nie pije, a doświadczenie robi się z dorosłym.

Najlepiej działa dostępność, a nie namawianie. Butelka na biurku i w plecaku, szklanka na stole przy każdym posiłku — dziecko sięga po to, co ma pod ręką. Drugi krok to zamiana, a nie zakaz: jeśli zniknie słodki napój, a nic nie pojawi się na jego miejscu, wraca po tygodniu. Woda z plasterkiem cytryny czy miętą to nadal woda. Warto też pokazać jeden obiektywny wskaźnik zamiast wykładu — kolor moczu: jasnosłomkowy znaczy, że jest dobrze, ciemny bursztyn — że trzeba się napić. Nastolatki przyjmują ten sygnał znacznie lepiej niż zdanie „za mało pijesz”, bo mogą sprawdzić go sami.

Domyślna odpowiedź brzmi: nie, jeśli je różnorodnie. Wyjątkiem, o którym mówią polskie zalecenia, jest witamina D w miesiącach jesienno-zimowych, kiedy słońce nie wystarcza do jej wytworzenia w skórze — ale dawkę powinien ustalić lekarz, bo ta witamina się kumuluje. Poza tym warto pamiętać o dwóch sytuacjach wymagających konsultacji, a nie samodzielnych zakupów: dieta bez produktów zwierzęcych (witamina B12) oraz objawy anemii, czyli bladość, zadyszka przy wchodzeniu po schodach i ciągłe zmęczenie. To ostatnie rozstrzyga proste badanie krwi, a żelazo brane na własną rękę potrafi zaszkodzić, bo organizm nie ma jak usunąć jego nadmiaru.