Amplituda, okres i częstotliwość
W tej lekcji1/12
Rozbujaj huśtawkę mocno, a potem tylko leciutko. Raz lecisz daleko, raz blisko — ale zmierz stoperem jeden przelot tam i z powrotem. Wyjdzie zaskakująco podobnie! Drgania opisują dwie różne liczby: jak daleko i jak często.
Amplituda — jak daleko się wychyla
Amplituda () to największe wychylenie ciała z położenia równowagi, czyli odległość do położenia skrajnego. Mierzymy ją w metrach (m), bo to zwykła odległość.
Okres — ile trwa jedno drganie
Okres () to czas jednego pełnego drgania: drogi tam i z powrotem, aż ciało wróci do punktu startu. Jednostką jest sekunda (s).
Częstotliwość — ile drgań na sekundę
Częstotliwość () to liczba pełnych drgań wykonanych w ciągu 1 sekundy. Jednostką jest herc (Hz): 1 Hz to jedno drganie na sekundę.
Zadanie: ciężarek wykonuje jedno pełne drganie w 0,5 s
- 1
Czas jednego pełnego drgania to okres. Zapisujemy dane z jednostką.
- 2
Szukamy częstotliwości, czyli liczby drgań w 1 sekundzie. Korzystamy ze wzoru na odwrotność okresu.
- 3
Podstawiamy i dzielimy. Jednostką wyniku jest herc.
- 4
Teraz w drugą stronę: mając f = 2 Hz, wracamy do okresu ze wzoru T = 1/f. Wychodzi ta sama liczba co na starcie, więc rachunek jest dobry.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Ciężarek na sprężynie wykonuje jedno pełne drganie w czasie 0,25 s. Jaka jest jego częstotliwość w hercach?
Amplituda nie zmienia okresu
Rozbujaj huśtawkę mocno, a potem leciutko — stoper pokaże ten sam czas jednego przelotu tam i z powrotem. Przy dużym wychyleniu ciało ma dłuższą drogę do przebycia, ale pokonuje ją szybciej, bo rozpędza się z większej wysokości. Te dwa efekty się znoszą.
- mocne pchnięcie
- lekkie pchnięcie
Rachunek: ta sama huśtawka, dwa wychylenia
- 1
Wychylamy huśtawkę o 1,5 m i mierzymy stoperem jedno pełne drganie.
- 2
Wychylamy tę samą huśtawkę tylko o 0,5 m i mierzymy jeszcze raz. Stoper pokazuje tyle samo.
- 3
Częstotliwość liczymy w obu przypadkach z tego samego wzoru — i wychodzi ta sama liczba.
- 4
Amplituda zmalała trzykrotnie, a okres nie drgnął. To jest odpowiedź na pytanie z początku lekcji.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Pułapka! Okres to nie częstotliwość
To najczęstszy błąd w tym dziale. Obie wielkości opisują drgania, ale mierzą coś zupełnie innego:
Okres i częstotliwość z liczby drgań
- 1
Wahadło wykonuje 60 pełnych drgań w ciągu 12 s. Zapisujemy dane.
- 2
Okres to czas przypadający na jedno drganie, więc dzielimy cały czas przez liczbę drgań.
- 3
Częstotliwość to liczba drgań przypadająca na jedną sekundę, więc dzielimy odwrotnie.
- 4
Sprawdzenie: wyniki muszą spełniać wzór f = 1/T. Zgadza się, więc obliczenia są poprawne.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Wahadło zegara wykonuje 90 pełnych drgań w ciągu 3 minut. Ile sekund trwa jedno pełne drganie tego wahadła?
Ściąga do zapamiętania
Czym są amplituda, okres i częstotliwość?
AMPLITUDA A — największe wychylenie z położenia równowagi, w metrach (m). OKRES T — czas jednego pełnego drgania, tam i z powrotem, w sekundach (s). CZĘSTOTLIWOŚĆ f — liczba pełnych drgań w ciągu 1 sekundy, w hercach (Hz). Okres i częstotliwość są odwrotnościami: f = 1/T oraz T = 1/f. Duży okres oznacza małą częstotliwość. Mając n drgań w czasie t liczymy T = t/n oraz f = n/t.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Czym jest amplituda drgań?
Rozbujałeś huśtawkę dwa razy mocniej niż poprzednio. Co się zmieniło?
Okres drgań ciężarka wynosi 0,05 s. Jaka jest jego częstotliwość?
Na wykresie masz drgania dwóch wahadeł w ciągu tych samych 4 sekund. Które z nich drga częściej i jaka jest jego częstotliwość?
- wahadło A
- wahadło B
- położenie równowagi
Sprężyna wykonuje 150 pełnych drgań w ciągu 30 s. Ile wynosi częstotliwość jej drgań?