Działania pamięciowe — sprytne sposoby liczenia
W tej lekcji1/17
Cześć! Policz w pamięci: . Trudne? A teraz spójrz inaczej: dwudziestka piątka i siedemdziesiąt pięć dają razem równą setkę, więc zostaje tylko . Ta sama suma, a roboty dziesięć razy mniej. Dziś zbierzemy zestaw takich trików — wszystkie opierają się na trzech prawach, które matematyka dawno odkryła.
Trik pierwszy: zmieniaj kolejność i łącz w pary
W dodawaniu i mnożeniu wolno dowolnie zmieniać kolejność liczb oraz łączyć je w dowolne grupy. Wynik zawsze wyjdzie ten sam.
Pary dające okrągłą liczbę
- 1
Szukaj liczb, które razem dają okrągłą setkę albo tysiąc, i licz je pierwsze.
- 2
Przy mnożeniu działa to jeszcze efektowniej. Zapamiętaj jedną parę: cztery razy dwadzieścia pięć to sto.
- 3
Warto znać jeszcze dwie takie pary: dwójkę z piątką i ósemkę ze stu dwudziestoma pięcioma.
Wszystkie 3 kroków odsłonięte.
Ograniczenie: tylko dodawanie i mnożenie
Uwaga, bardzo ważne ograniczenie: ta swoboda dotyczy wyłącznie dodawania i mnożenia. Przy odejmowaniu i dzieleniu kolejność ma znaczenie. Sprawdź sam: to 6, ale to już .
| Działanie | Czy wolno zmieniać kolejność |
|---|---|
| dodawanie | tak |
| mnożenie | tak |
| odejmowanie | nie |
| dzielenie | nie |
Trik drugi: rozbijaj liczby na łatwe części
Rozbijanie liczby na części. Trudną liczbę można rozłożyć na dwie łatwe i pomnożyć osobno:
Trik trzeci: okrągli sąsiedzi
Liczby takie jak 99, 199 czy 98 leżą tuż obok okrągłych. Licz na okrągłej, a potem popraw wynik.
Liczenie na okrągłym sąsiedzie
- 1
Mnożymy przez setkę, a potem odejmujemy sześć nadmiarowych jedynek.
- 2
Przy dodawaniu poprawka jest tylko jedna, bo raz dodaliśmy o 1 za dużo.
- 3
Tym samym sposobem rozkłada się mnożenie przez 25 i przez 4.
- 4
Czwórkę można też rozbić na dwie dwójki i podwoić wynik dwa razy.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Uwaga na wielkość poprawki
Zwróć uwagę na kierunek poprawki. Przy mnożeniu wzięliśmy sześć setek zamiast sześciu dziewięćdziesiątek dziewiątek, czyli sześć razy za dużo o jeden — odejmujemy 6, a nie 1.
Przy dodawaniu dodaliśmy o 1 za dużo, więc odejmujemy 1.
Liczymy w pamięci: 25 razy 37 razy 4
- 1
Zadanie: oblicz w pamięci iloczyn trzech liczb. Wprost byłoby to bardzo trudne, więc najpierw się rozglądamy.
- 2
Widzimy parę, która daje okrągłą liczbę: 25 i 4. Wolno je połączyć, bo przy mnożeniu kolejność jest dowolna.
- 3
Przestawiamy działanie tak, żeby ta para stanęła razem.
- 4
Liczymy nawias i zostaje mnożenie przez setkę, czyli dopisanie dwóch zer.
- 5
Wynik to 3700 — policzony w pamięci w kilka sekund. Bez tego triku trzeba by mnożyć pisemnie dwa razy.
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
Oblicz sprytnie w pamięci:
Pułapka! Przestawianie liczb przy odejmowaniu
Skoro w dodawaniu wolno zmieniać kolejność, uczeń robi to samo w odejmowaniu. A tam kolejność jest święta.
Ten sam chwyt, ale ze znakiem plus
- 1
Gorzej wygląda to w działaniu . Ktoś łączy osiemnastkę z dwunastką i odejmuje ich sumę.
- 2
Poprawnie liczymy od lewej strony, bo plus przed dwunastką należy do niej.
- 3
Dopiero teraz dodajemy dwanaście. Różnica względem błędnego wyniku jest ponad dwukrotna.
Wszystkie 3 kroków odsłonięte.
Znak wędruje razem z liczbą
Zapamiętaj prostą regułę: znak stojący przed liczbą należy do niej i wędruje razem z nią. Jeśli przestawiasz liczby, przestawiaj je razem ze znakami.
Pułapka! Za mała poprawka przy okrągłym sąsiedzie
Drugi błąd dotyczy poprawki przy okrągłych sąsiadach. W działaniu uczeń liczy . To źle: zabrał tylko jedną jedynkę, a wziął siedem setek zamiast siedmiu dziewięćdziesiątek dziewiątek. Poprawnie: .
Kontrola: oszacuj wynik z grubsza. Siedem razy prawie sto to prawie siedemset, ale wyraźnie mniej — 693 pasuje, 699 jest podejrzanie blisko.
Zakupy liczone w pamięci przy kasie
- 1
Zadanie z życia: kupujesz 4 zeszyty po 3 zł, 2 długopisy po 5 zł i piórnik za 27 zł. Ile zapłacisz?
Jak myślisz, ile wyjdzie?
- 2
Najpierw mnożenia, bo stoją wyżej w kolejności działań. Oba są łatwe.
- 3
Teraz sprytnie dodajemy. Szukamy pary dającej okrągłą liczbę — dwudziestka siódemka nie ma pary, ale 12 i 10 dają równe 22, a to wygodna liczba.
- 4
Dwadzieścia dwa plus dwadzieścia siedem. Można rozbić: .
- 5
Zapłacisz 49 zł. Sprawdzenie przez oszacowanie: około 12 plus 10 plus prawie 30, czyli około 50. Wynik pasuje.
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
Oblicz sprytnie w pamięci, korzystając z okrągłego sąsiada:
Ściąga do zapamiętania
Jakie trzy triki skracają liczenie w pamięci i gdzie nie wolno ich stosować?
Łącz liczby w pary dające okrągły wynik, rozbijaj trudną liczbę na łatwe części, licz na okrągłym sąsiedzie i popraw wynik.
• Pary: . Przy mnożeniu warto znać , , .
• Rozbijanie: .
• Okrągły sąsiad: . Poprawka idzie tyle razy, ile razy mnożysz — nie o .
• Kolejność wolno zmieniać wyłącznie w dodawaniu i mnożeniu. Przy odejmowaniu i dzieleniu nigdy: , a nie .
• Znak stojący przed liczbą należy do niej i wędruje razem z nią.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Jak najsprytniej policzyć ?
Ile wynosi ?
Ile wynosi ?
Bartek policzył jako . Czy ma rację?
Ile wynosi , jeśli rozbijesz liczbę 103 na części?