Działania pamięciowe — sprytne sposoby liczenia

około 12 minut
W tej lekcji1/17

Cześć! Policz w pamięci: 25+37+7525 + 37 + 75. Trudne? A teraz spójrz inaczej: dwudziestka piątka i siedemdziesiąt pięć dają razem równą setkę, więc zostaje tylko 100+37=137100 + 37 = 137. Ta sama suma, a roboty dziesięć razy mniej. Dziś zbierzemy zestaw takich trików — wszystkie opierają się na trzech prawach, które matematyka dawno odkryła.

Trik pierwszy: zmieniaj kolejność i łącz w pary

W dodawaniu i mnożeniu wolno dowolnie zmieniać kolejność liczb oraz łączyć je w dowolne grupy. Wynik zawsze wyjdzie ten sam.

Pary dające okrągłą liczbę

  1. 1

    Szukaj liczb, które razem dają okrągłą setkę albo tysiąc, i licz je pierwsze.

    48+27+52=(48+52)+27=12748 + 27 + 52 = (48 + 52) + 27 = 127
  2. 2

    Przy mnożeniu działa to jeszcze efektowniej. Zapamiętaj jedną parę: cztery razy dwadzieścia pięć to sto.

    41725=(425)17=17004 \cdot 17 \cdot 25 = (4 \cdot 25) \cdot 17 = 1700
  3. 3

    Warto znać jeszcze dwie takie pary: dwójkę z piątką i ósemkę ze stu dwudziestoma pięcioma.

    25=10,8125=10002 \cdot 5 = 10, \quad 8 \cdot 125 = 1000
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Ograniczenie: tylko dodawanie i mnożenie

Uwaga, bardzo ważne ograniczenie: ta swoboda dotyczy wyłącznie dodawania i mnożenia. Przy odejmowaniu i dzieleniu kolejność ma znaczenie. Sprawdź sam: 10410 - 4 to 6, ale 4104 - 10 to już 6-6.

DziałanieCzy wolno zmieniać kolejność
dodawanietak
mnożenietak
odejmowanienie
dzielenienie

Trik drugi: rozbijaj liczby na łatwe części

Rozbijanie liczby na części. Trudną liczbę można rozłożyć na dwie łatwe i pomnożyć osobno:

Trik trzeci: okrągli sąsiedzi

Liczby takie jak 99, 199 czy 98 leżą tuż obok okrągłych. Licz na okrągłej, a potem popraw wynik.

Liczenie na okrągłym sąsiedzie

  1. 1

    Mnożymy przez setkę, a potem odejmujemy sześć nadmiarowych jedynek.

    699=61006=5946 \cdot 99 = 6 \cdot 100 - 6 = 594
  2. 2

    Przy dodawaniu poprawka jest tylko jedna, bo raz dodaliśmy o 1 za dużo.

    199+47=200+471=246199 + 47 = 200 + 47 - 1 = 246
  3. 3

    Tym samym sposobem rozkłada się mnożenie przez 25 i przez 4.

    825=2(425)=2008 \cdot 25 = 2 \cdot (4 \cdot 25) = 200
  4. 4

    Czwórkę można też rozbić na dwie dwójki i podwoić wynik dwa razy.

    354=3522=14035 \cdot 4 = 35 \cdot 2 \cdot 2 = 140
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Uwaga na wielkość poprawki

Zwróć uwagę na kierunek poprawki. Przy mnożeniu 6996 \cdot 99 wzięliśmy sześć setek zamiast sześciu dziewięćdziesiątek dziewiątek, czyli sześć razy za dużo o jeden — odejmujemy 6, a nie 1.

Przy dodawaniu 199+47199 + 47 dodaliśmy o 1 za dużo, więc odejmujemy 1.

Liczymy w pamięci: 25 razy 37 razy 4

  1. 1

    Zadanie: oblicz w pamięci iloczyn trzech liczb. Wprost byłoby to bardzo trudne, więc najpierw się rozglądamy.

    2537425 \cdot 37 \cdot 4
  2. 2

    Widzimy parę, która daje okrągłą liczbę: 25 i 4. Wolno je połączyć, bo przy mnożeniu kolejność jest dowolna.

    254=10025 \cdot 4 = 100
  3. 3

    Przestawiamy działanie tak, żeby ta para stanęła razem.

    (254)37(25 \cdot 4) \cdot 37
  4. 4

    Liczymy nawias i zostaje mnożenie przez setkę, czyli dopisanie dwóch zer.

    10037=3700100 \cdot 37 = 3700
  5. 5

    Wynik to 3700 — policzony w pamięci w kilka sekund. Bez tego triku trzeba by mnożyć pisemnie dwa razy.

    25374=370025 \cdot 37 \cdot 4 = 3700
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Oblicz sprytnie w pamięci:

68+45+3268 + 45 + 32

Pułapka! Przestawianie liczb przy odejmowaniu

Skoro w dodawaniu wolno zmieniać kolejność, uczeń robi to samo w odejmowaniu. A tam kolejność jest święta.

Ten sam chwyt, ale ze znakiem plus

  1. 1

    Gorzej wygląda to w działaniu 5018+1250 - 18 + 12. Ktoś łączy osiemnastkę z dwunastką i odejmuje ich sumę.

    50(18+12)=20  (zle)50 - (18 + 12) = 20 \;\text{(zle)}
  2. 2

    Poprawnie liczymy od lewej strony, bo plus przed dwunastką należy do niej.

    5018=3250 - 18 = 32
  3. 3

    Dopiero teraz dodajemy dwanaście. Różnica względem błędnego wyniku jest ponad dwukrotna.

    32+12=4432 + 12 = 44
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Znak wędruje razem z liczbą

Zapamiętaj prostą regułę: znak stojący przed liczbą należy do niej i wędruje razem z nią. Jeśli przestawiasz liczby, przestawiaj je razem ze znakami.

Pułapka! Za mała poprawka przy okrągłym sąsiedzie

Drugi błąd dotyczy poprawki przy okrągłych sąsiadach. W działaniu 7997 \cdot 99 uczeń liczy 7001=699700 - 1 = 699. To źle: zabrał tylko jedną jedynkę, a wziął siedem setek zamiast siedmiu dziewięćdziesiątek dziewiątek. Poprawnie: 7007=693700 - 7 = 693.

Kontrola: oszacuj wynik z grubsza. Siedem razy prawie sto to prawie siedemset, ale wyraźnie mniej — 693 pasuje, 699 jest podejrzanie blisko.

Zakupy liczone w pamięci przy kasie

  1. 1

    Zadanie z życia: kupujesz 4 zeszyty po 3 zł, 2 długopisy po 5 zł i piórnik za 27 zł. Ile zapłacisz?

    43+25+274 \cdot 3 + 2 \cdot 5 + 27

    Jak myślisz, ile wyjdzie?

  2. 2

    Najpierw mnożenia, bo stoją wyżej w kolejności działań. Oba są łatwe.

    12+10+2712 + 10 + 27
  3. 3

    Teraz sprytnie dodajemy. Szukamy pary dającej okrągłą liczbę — dwudziestka siódemka nie ma pary, ale 12 i 10 dają równe 22, a to wygodna liczba.

    (12+10)+27=22+27(12 + 10) + 27 = 22 + 27
  4. 4

    Dwadzieścia dwa plus dwadzieścia siedem. Można rozbić: 22+27=22+20+722 + 27 = 22 + 20 + 7.

    22+20=42,42+7=4922 + 20 = 42, \quad 42 + 7 = 49
  5. 5

    Zapłacisz 49 zł. Sprawdzenie przez oszacowanie: około 12 plus 10 plus prawie 30, czyli około 50. Wynik pasuje.

    49 zl49 \text{ zl}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Oblicz sprytnie w pamięci, korzystając z okrągłego sąsiada:

8998 \cdot 99

Ściąga do zapamiętania

Jakie trzy triki skracają liczenie w pamięci i gdzie nie wolno ich stosować?

Łącz liczby w pary dające okrągły wynik, rozbijaj trudną liczbę na łatwe części, licz na okrągłym sąsiedzie i popraw wynik.
Pary: 48+27+52=(48+52)+27=12748 + 27 + 52 = (48 + 52) + 27 = 127. Przy mnożeniu warto znać 425=1004 \cdot 25 = 100, 25=102 \cdot 5 = 10, 8125=10008 \cdot 125 = 1000.
Rozbijanie: 7102=7100+72=700+14=7147 \cdot 102 = 7 \cdot 100 + 7 \cdot 2 = 700 + 14 = 714.
Okrągły sąsiad: 699=6006=5946 \cdot 99 = 600 - 6 = 594. Poprawka idzie tyle razy, ile razy mnożysz — nie o 11.
• Kolejność wolno zmieniać wyłącznie w dodawaniu i mnożeniu. Przy odejmowaniu i dzieleniu nigdy: 5018+12=4450 - 18 + 12 = 44, a nie 2020.
• Znak stojący przed liczbą należy do niej i wędruje razem z nią.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Jak najsprytniej policzyć 37+56+6337 + 56 + 63?

2

Ile wynosi 423254 \cdot 23 \cdot 25?

3

Ile wynosi 5985 \cdot 98?

4

Bartek policzył 6025+1560 - 25 + 15 jako 6040=2060 - 40 = 20. Czy ma rację?

5

Ile wynosi 61036 \cdot 103, jeśli rozbijesz liczbę 103 na części?

Następny temat
Mnożenie pisemne przez liczby wielocyfrowe