Figury w układzie współrzędnych
W tej lekcji1/16
Cześć! Każda gra komputerowa, każdy program graficzny i każdy plik z projektem domu opisuje figury dokładnie tak samo: listą współrzędnych wierzchołków. Z takiej listy da się odczytać wszystko — jaka to figura, jakie ma pole, jaki obwód. Dziś nauczysz się to robić.
Rozpoznawanie figury ze współrzędnych
Mając współrzędne wierzchołków, można ustalić kształt figury bez rysowania — choć rysunek zawsze pomaga.
Przykład: rozpoznajemy prostokąt z czterech punktów
- 1
Dostajemy punkty , , , . Bok jest poziomy, bo obie współrzędne są równe 1.
- 2
Bok jest pionowy, bo obie współrzędne są równe 5.
- 3
Bok jest poziomy, a bok pionowy — wychodzą dokładnie te same długości.
- 4
Boki poziome i pionowe przeplatają się, więc wszystkie kąty są proste, a przeciwległe boki równe. To prostokąt o wymiarach 4 na 3.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Pole i obwód liczymy zwykłymi wzorami
,
Pole figury ukośnej
Gdy boki nie są ani poziome, ani pionowe, pole liczymy jedną z dwóch metod.
Przykład metody 1
- 1
Bierzemy trójkąt o wierzchołkach , , .
- 2
Otaczający prostokąt rozciąga się od do i od do , więc ma wymiary 4 na 4.
- 3
Od tego odejmujemy trzy trójkąty prostokątne wystające w narożnikach. Dolny ma przyprostokątne 4 oraz 1.
- 4
Prawy ma przyprostokątne 3 oraz 3.
- 5
Lewy ma przyprostokątne 1 oraz 4.
- 6
Zostaje pole samego trójkąta.
Wszystkie 6 kroków odsłonięte.
Kontrola sensu
Pole figury musi być mniejsze od pola otaczającego prostokąta, ale nie może być ujemne ani zerowe. Jeśli wyszło inaczej — gdzieś jest błąd.
Rozpoznajemy i mierzymy czworokąt
- 1
Zadanie: czworokąt ma wierzchołki , , , . Rozpoznaj figurę i oblicz jej pole oraz obwód.
- 2
Krok pierwszy: liczymy długości boków. Bok — różnice współrzędnych to 4 i 3.
- 3
Bok — różnice to 4 i .
- 4
Boki i dają dokładnie to samo, bo figura jest symetryczna. Wszystkie cztery boki mają po 5.
- 5
Cztery równe boki oznaczają romb (albo kwadrat). Sprawdzamy przekątne. Przekątna jest pozioma.
- 6
Przekątna jest pionowa.
- 7
Przekątne mają różne długości, więc to ROMB, a nie kwadrat. Są przy tym prostopadłe — jedna pozioma, druga pionowa.
- 8
Krok drugi: pole ze wzoru na romb z przekątnych.
- 9
Krok trzeci: obwód to cztery równe boki.
- 10
Kontrola: przekątne przecinają się w punkcie i dzielą na połowy — po 4 i po 3. A , czyli bok 5. Wszystko się zgadza.
Wszystkie 10 kroków odsłonięte.
Prostokąt ma wierzchołki , , , . Oblicz jego pole.
Pułapka! Ocena figury z wyglądu
Rysunek bywa mylący — zwłaszcza gdy skale na osiach się różnią albo gdy rysujesz odręcznie.
Pułapka! Cztery równe boki to jeszcze nie kwadrat
Błąd drugi: pomijanie sprawdzenia kątów.
Pułapka! Boki ukośne i znikający minus
Błąd trzeci: liczenie pola przez mnożenie boków ukośnych.
Pułapka! Narożniki się odejmuje, nie dodaje
Błąd piąty: przy metodzie uzupełniania — dodawanie zamiast odejmowania.
Trójkąty w narożnikach wystają poza figurę, więc ich pola odejmujemy od pola prostokąta. Kontrola: wynik musi wyjść mniejszy niż pole prostokąta.
Pole trójkąta metodą uzupełniania
- 1
Zadanie: oblicz pole trójkąta o wierzchołkach , , . Żaden bok nie jest poziomy ani pionowy.
- 2
Krok pierwszy: otaczamy trójkąt najmniejszym prostokątem o bokach poziomych i pionowych. Iksy sięgają od 1 do 6, igreki od 1 do 6.
- 3
Prostokąt ma wymiary 5 na 5, więc jego pole wynosi 25.
- 4
Krok drugi: identyfikujemy trzy trójkąty prostokątne wystające poza figurę. Pierwszy leży pod bokiem i ma przyprostokątne 5 oraz 1.
- 5
Drugi leży przy boku i ma przyprostokątne 3 oraz 4.
- 6
Trzeci leży przy boku i ma przyprostokątne 2 oraz 5.
- 7
Krok trzeci: odejmujemy pola wszystkich trzech trójkątów od pola prostokąta.
- 8
Liczymy.
- 9
Kontrola sensu: pole trójkąta musi być mniejsze od pola otaczającego prostokąta i dodatnie. 11,5 mieści się poniżej 25 i stanowi mniej niż połowę — pasuje do kształtu figury.
Wszystkie 9 kroków odsłonięte.
Trójkąt ma wierzchołki , i . Oblicz jego pole.
Ściąga do zapamiętania
Jak rozpoznać figurę i policzyć jej pole w układzie współrzędnych?
• Ta sama to bok poziomy, ta sama — pionowy, a razem dają kąt prosty.
• Zawsze policz długości boków; wygląd nie jest dowodem. Cztery równe boki to romb — dopiero równe przekątne czynią z niego kwadrat.
• Środek odcinka ma współrzędne będące średnimi współrzędnych końców.
• Pole figury ukośnej: otocz ją prostokątem o bokach poziomych i pionowych, policz jego pole i odejmij trójkąty w narożnikach.
• Kontrola: wynik musi być dodatni i mniejszy od pola tego prostokąta.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Figura ma wierzchołki , , , . Co to za figura?
Jaki jest środek odcinka o końcach i ?
Prostokąt ma wierzchołki , , , . Jaki jest jego obwód?
Romb ma przekątne poziomą o długości 10 i pionową o długości 6. Jakie jest jego pole?
Jak policzyć pole trójkąta, którego żaden bok nie jest poziomy ani pionowy?