Moc i jej jednostki
W tej lekcji1/12
Dwie osoby wnoszą taką samą skrzynię na to samo piętro. Jedna robi to w minutę, druga mozoli się pięć minut. Praca jest identyczna — co do jednego dżula. A jednak czujesz, że coś je różni, prawda? To coś ma w fizyce swoją nazwę: moc.
Moc, czyli praca w jednostce czasu
Wzór na pracę nic nie mówi o czasie. Skrzynia wniesiona w minutę i w pięć minut to ta sama praca — powiedzmy .
Uwaga na literę W — pracuje na dwóch etatach
Uwaga na literę W — pracuje tu na dwóch etatach. Pochylone we wzorze to praca, a proste W przy liczbie to skrót jednostki wat. Z kontekstu zawsze poznasz, o co chodzi: to praca, to moc.
Liczymy moc krok po kroku
- 1
Wnosisz skrzynię o masie 40 kg na wysokość 3 m i zajmuje ci to 60 s. Przyjmujemy g = 10 N/kg.
- 2
Najpierw praca. Musisz działać siłą równą ciężarowi skrzyni, a drogą jest wysokość.
- 3
Mnożysz siłę przez drogę i masz pracę w dżulach.
- 4
Teraz dzielisz pracę przez czas — i wychodzi moc w watach.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Silnik wykonuje pracę 900 J w ciągu 30 s. Ile watów wynosi jego moc?
Ile watów ma sprzęt wokół ciebie
Wat jest małą jednostką, więc przy większych urządzeniach używamy przedrostków:
Konie mechaniczne, czyli moc w motoryzacji
Czajnik ma moc 200 razy większą niż żarówka LED — dlatego w kilkanaście sekund robi to, na co żarówka potrzebowałaby godzin.
W motoryzacji spotkasz jeszcze konie mechaniczne: to około . Samochód o mocy ma więc mniej więcej .
Pułapka! Wat to nie dżul
To najczęstszy błąd w tym dziale: mylenie mocy z pracą i energią.
Kilowat to nie kilowatogodzina
Drugi częsty błąd pojawia się przy rachunku za prąd: mylenie kilowata z kilowatogodziną.
Ze wzoru na moc liczymy pracę
- 1
Wzór P = W : t można odwrócić. Skoro moc to praca podzielona przez czas, to praca jest iloczynem mocy i czasu.
- 2
Czajnik o mocy 2000 W grzeje wodę przez 60 s. Zapisujesz dane w podstawowych jednostkach.
- 3
Mnożysz moc przez czas.
- 4
Duże liczby wygodnie zapisać z przedrostkiem kilo.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Wiertarka o mocy 500 W pracuje przez 2 minuty. Ile dżuli pracy wykona? Uwaga na jednostkę czasu.
Ściąga do zapamiętania
Czym jest moc i jak ją obliczyć?
Moc to praca wykonana w jednostce czasu: P = W : t. Jednostką jest wat (W), przy czym 1 W = 1 J/s, a 1 kW = 1000 W. Ta sama praca wykonana szybciej oznacza większą moc. Wzór można odwrócić: W = P · t, ale czas trzeba wtedy podać w sekundach. Nie myl mocy z energią: waty (W) to moc, dżule (J) i kilowatogodziny (kWh) to praca i energia — na rachunku za prąd płacisz za kWh.
Dla rodzicaJak wytłumaczyć dziecku, czym jest moc?
- Czym moc różni się od pracy?
Praca mówi, ILE roboty zostało wykonane, a moc — JAK SZYBKO. Dwie osoby wnoszą tę samą skrzynię na to samo piętro: praca jest identyczna co do dżula, ale ta, która zrobiła to w minutę zamiast w pięć, miała pięć razy większą moc. Praca i energia mierzą się w dżulach, moc w watach. Warto uczulić na literę W — w fizyce oznacza i pracę (wielkość), i wat (jednostkę mocy), co na sprawdzianie bywa źródłem zamieszania.
- Skąd wziąć przykłady mocy, których dziecko nie zapomni?
Z tabliczek znamionowych w domu. Warto obejść mieszkanie i spisać moce: lampka LED kilka watów, laptop kilkadziesiąt, czajnik dwa tysiące, piekarnik jeszcze więcej. Zestawienie tych liczb w jednej tabelce pokazuje rozpiętość lepiej niż jakikolwiek przykład z podręcznika, a przy okazji tłumaczy, czemu czajnik i piekarnik są tymi urządzeniami, o których mówi się przy rachunku za prąd.
- Skąd się wzięły konie mechaniczne w samochodach?
To stara jednostka z czasów, gdy maszyny parowe porównywano do koni pociągowych. Jeden koń mechaniczny to około 735 watów, czyli 0,735 kW. Dlatego silnik o mocy 100 KM ma około 74 kW — obie liczby bywają podane w dowodzie rejestracyjnym obok siebie. To dobra okazja, żeby pokazać, że jednostki bywają umowne i historyczne, a przeliczenie między nimi to zwykłe mnożenie.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Dwie osoby wnoszą taką samą skrzynię na to samo piętro. Ania w 1 minutę, Bartek w 5 minut. Wykres pokazuje, jak przybywało im wykonanej pracy. Co można powiedzieć?
- Ania
- Bartek
Urządzenie wykonuje pracę 500 J w ciągu 10 s. Jego moc wynosi:
Na rachunku za prąd rozliczasz się w kilowatogodzinach (kWh). Co opisuje ta jednostka?
Które zdanie jest zapisane poprawnie pod względem jednostek?
Wykres pokazuje moce czterech domowych urządzeń. Ile energii zużyje czajnik w ciągu 10 s?