Równania z ułamkami i nawiasami

około 15 minut

W tej lekcji1/16

Cześć! Spójrz: x+13−x−24=1\frac{x+1}{3} - \frac{x-2}{4} = 1. Dwa ułamki, w każdym dwumian, do tego odejmowanie. Na egzaminie takie równanie to standard — i dobra wiadomość: rozbraja się je zawsze tym samym kluczem. Dziś dokręcimy tę umiejętność do poziomu egzaminacyjnego.

Przypomnienie: cztery kroki i minus przed nawiasem

Schemat znasz z klasy siódmej: ułamki → nawiasy → porządkowanie → dzielenie. W klasie ósmej dochodzą trudniejsze warianty, więc odświeżmy go na przykładzie z pułapką.

Porządkujemy i dowozimy wynik

  1. 1

    Iksy przenosimy na prawo (tam jest ich „więcej” po przeniesieniu), liczby na lewo. Najpierw sumujemy liczby po lewej stronie.

    11−2x=x+211 - 2x = x + 2
  2. 2

    Teraz przenosimy: dwa iksy w prawo, dwójkę w lewo. Każde przeniesienie zmienia znak.

    11−2=x+2x11 - 2 = x + 2x
  3. 3

    Zostaje najprostsze możliwe równanie — wystarczy podzielić przez trzy.

    9=3x  ⇒  x=39 = 3x \;\Rightarrow\; x = 3
  4. 4

    Sprawdzenie: lewa strona daje pięć i prawa też pięć. Zgadza się.

    5−2(3−3)=5,3+2=55 - 2(3-3) = 5, \quad 3 + 2 = 5

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Zasada: minus dotyczy każdego składnika nawiasu

Minus przed nawiasem zmienia znak każdego składnika w środku, nie tylko pierwszego.

Ułamki z dwumianem w liczniku

Nowość klasy ósmej: w liczniku ułamka stoi całe wyrażenie, i to po obu stronach równania.

Sprawdzenie wyniku x = 8

  1. 1

    Podstawmy x=8x = 8 do wyjściowego równania. Zaczynamy od lewej strony.

    8+13=93=3\frac{8+1}{3} = \frac{9}{3} = 3
  2. 2

    Teraz prawa strona. Obie wyszły równe, więc rozwiązanie jest dobre.

    8−22=62=3\frac{8-2}{2} = \frac{6}{2} = 3

Wszystkie 2 kroków odsłonięte.

Jak szybko znaleźć wspólny mianownik

Wspólny mianownik to najmniejsza wspólna wielokrotność mianowników:

Równanie z zapowiedzi — krok po kroku

  1. 1

    Rozwiązujemy równanie z początku lekcji.

    x+13−x−24=1\frac{x+1}{3} - \frac{x-2}{4} = 1
  2. 2

    Wspólny mianownik trójki i czwórki to 12. Mnożymy przez niego KAŻDY wyraz — także jedynkę po prawej.

    12⋅x+13−12⋅x−24=12⋅112 \cdot \frac{x+1}{3} - 12 \cdot \frac{x-2}{4} = 12 \cdot 1
  3. 3

    Skracamy: 12:3=412:3 = 4 oraz 12:4=312:4 = 3. Liczniki lądują w nawiasach.

    4(x+1)−3(x−2)=124(x+1) - 3(x-2) = 12
  4. 4

    Opuszczamy pierwszy nawias.

    4x+4−3(x−2)=124x + 4 - 3(x-2) = 12
  5. 5

    Teraz drugi — uwaga, przed nim stoi minus trzy: −3⋅x=−3x-3 \cdot x = -3x oraz −3⋅(−2)=+6-3 \cdot (-2) = +6.

    4x+4−3x+6=124x + 4 - 3x + 6 = 12
  6. 6

    Redukujemy lewą stronę.

    x+10=12x + 10 = 12
  7. 7

    Przenosimy dziesiątkę.

    x=2x = 2
  8. 8

    Sprawdzenie w pierwotnym równaniu. Pierwszy ułamek.

    2+13=1\frac{2+1}{3} = 1
  9. 9

    Drugi ułamek.

    2−24=0\frac{2-2}{4} = 0
  10. 10

    Lewa strona: 1−0=11 - 0 = 1. Prawa: 1. Rozwiązanie poprawne.

    1=1  ✓1 = 1 \; \checkmark

Wszystkie 10 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Rozwiąż równanie x+25=x−14\frac{x+2}{5} = \frac{x-1}{4}. Podaj wartość xx.

x+25=x−14\frac{x+2}{5} = \frac{x-1}{4}

Pułapka! Licznik wrzucony do mnożenia bez nawiasu

Błąd pierwszy to licznik bez nawiasu.

Błąd drugi: minus tylko dla pierwszego składnika

Zapis 4(x+1)−3(x−2)4(x+1) - 3(x-2) to nie 4x+4−3x−64x + 4 - 3x - 6. Minus trzy mnoży oba składniki: −3x-3x i +6+6.

Błąd trzeci: niepomnożony wyraz wolny

W równaniu x+13−x−24=1\frac{x+1}{3} - \frac{x-2}{4} = 1 mnożymy przez 12 wszystko — także samotną jedynkę po prawej. Kto zostawi po prawej 1 zamiast 12, dostanie złe rozwiązanie, choć cała reszta będzie bez zarzutu.

Obrona przed wszystkimi trzema błędami naraz

Jak się bronić? Po rozwiązaniu podstaw wynik do równania pierwotnego (nie do któregoś z kroków). To wykrywa każdy z trzech błędów w pół minuty.

Nawias i ułamek w jednym równaniu

  1. 1

    Zadanie: rozwiąż równanie, w którym występuje i nawias, i ułamek.

    2(x−3)−x+42=12(x - 3) - \frac{x+4}{2} = 1
  2. 2

    Zaczynamy od ułamka: mnożymy KAŻDY wyraz przez 2.

    2⋅2(x−3)−(x+4)=22 \cdot 2(x-3) - (x+4) = 2
  3. 3

    Po lewej: czwórka razy nawias, a ułamek zamienił się w nawias z minusem przed sobą.

    4(x−3)−(x+4)=24(x-3) - (x+4) = 2
  4. 4

    Opuszczamy pierwszy nawias.

    4x−12−(x+4)=24x - 12 - (x+4) = 2
  5. 5

    Opuszczamy drugi: minus zmienia znak obu składnikom.

    4x−12−x−4=24x - 12 - x - 4 = 2
  6. 6

    Redukujemy.

    3x−16=23x - 16 = 2
  7. 7

    Przenosimy szesnastkę i dzielimy przez 3.

    3x=18  ⇒  x=63x = 18 \;\Rightarrow\; x = 6
  8. 8

    Sprawdzenie: lewa strona dla x=6x = 6.

    2(6−3)−6+42=6−5=12(6-3) - \frac{6+4}{2} = 6 - 5 = 1
  9. 9

    Prawa strona to 1 — wynik potwierdzony.

    1=1  ✓1 = 1 \; \checkmark

Wszystkie 9 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Rozwiąż równanie 2x−13+2=x\frac{2x-1}{3} + 2 = x. Podaj wartość xx.

2x−13+2=x\frac{2x-1}{3} + 2 = x

Ściąga do zapamiętania

Równanie z ułamkami i nawiasami — w jakiej kolejności je porządkować?

• Kolejność: 1) ułamki — pomnóż każdy wyraz przez NWW mianowników, także wyrazy bez ułamka; 2) nawiasy; 3) porządkowanie ze zmianą znaków; 4) dzielenie
• Licznik-dwumian po pomnożeniu trafia do nawiasu: x−24\frac{x-2}{4} razy 1212 daje 3(x−2)3(x-2), a nie 3x−23x-2
• Minus przed nawiasem zmienia znak każdego składnika: −3(x−2)=−3x+6-3(x-2) = -3x + 6; minus razy minus daje plus
• Sprawdzenie zawsze w równaniu pierwotnym — wyłapuje wszystkie trzy klasyczne błędy naraz

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 6 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Uprość wyrażenie 7−(x−4)7 - (x - 4).

2

Rozwiąż: 2(x+5)=3x+42(x + 5) = 3x + 4

3

Przez ile najlepiej pomnożyć obie strony równania x−16+x4=3\frac{x-1}{6} + \frac{x}{4} = 3?

4

Rozwiąż: x+32=5\frac{x+3}{2} = 5

5

Rozwiąż: 4−2(x−1)=04 - 2(x - 1) = 0

6

Które wyrażenie jest równe x+63\frac{x+6}{3}?

Następny temat
Równania w zadaniach procentowych