Suma kątów trójkąta

około 12 minut

W tej lekcji1/12

Narysuj trójkąt — jaki chcesz. Malutki jak ziarnko ryżu albo taki, że ledwo mieści się na kartce. Chudy jak igła albo szeroki jak żagiel. A teraz zmierz kątomierzem jego trzy kąty i dodaj je. Wiem, co ci wyjdzie, choć nie widzę twojego rysunku: 180°180°. Zawsze. Skąd ta pewność? Zaraz sam to sprawdzisz — nożyczkami.

Trzy kąty, jedna liczba: 180°

Mierzyć kąty już umiesz — kątomierz, środek na wierzchołku, ramię na zerze. Dziś dochodzi coś, czego nie trzeba mierzyć, bo wiadomo z góry:

180°
Kąt półpełny — dokładnie tyle dają razem trzy kąty trójkąta

Skąd bierze się akurat 180 stopni

Liczba 180°180° jest ci już znana: to kąt półpełny, czyli ten, w którym ramiona układają się w jedną prostą linię. I to nie przypadek — za chwilę zobaczysz, że trzy rogi trójkąta dosłownie składają się w taką linię.

Co z tego wynika dla znanych ci trójkątów

Jedna reguła, a od razu kilka gotowych wniosków:

60°
Kąt trójkąta równobocznego — 60°, bo 180 : 3 = 60

Równoramienny

Tu równe są dwa kąty przy podstawie. Jeśli kąt wierzchołkowy (ten między ramionami) ma 80°80°, to na dwa pozostałe zostaje 180−80=100180 - 80 = 100, a każdy z nich dostaje 100:2=50100 : 2 = 50. Czyli po 50°50°.

Sprawdź to nożyczkami — 5 kroków

  1. 1

    Krok 1. Weź kartkę i narysuj na niej dowolny trójkąt — celowo krzywy, byle nie przypominał żadnego z podręcznika. Im dziwniejszy, tym lepszy dowód.

  2. 2

    Krok 2. Wytnij go nożyczkami. Masz teraz papierowy trójkąt z trzema rogami — i w każdym rogu siedzi jeden z jego kątów.

  3. 3

    Krok 3. Oderwij albo odetnij trzy rogi, każdy osobno. Trzymaj je przy sobie, żeby nie pomylić ich z resztą kartki.

  4. 4

    Krok 4. Połóż trzy rogi na stole i zsuń je wierzchołkami do jednego punktu, jeden przy drugim, bez nakładania i bez szpar. Ułożą się w kąt półpełny — ich zewnętrzne krawędzie utworzą jedną prostą linię.

    α+β+γ=180∘\alpha + \beta + \gamma = 180^\circ
  5. 5

    Krok 5. Przyłóż linijkę — pasuje idealnie. Skoro trzy rogi razem dają kąt półpełny, to ich suma wynosi 180°180°. Zrób to jeszcze raz z zupełnie innym trójkątem, a wyjdzie to samo.

    180180

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

W trójkącie dwa kąty mają 65° i 40°. Ile stopni ma trzeci kąt? Wpisz samą liczbę.

65+40+?=18065 + 40 + ? = 180
°

Pułapka! Większy trójkąt nie ma większej sumy kątów

To bardzo częste przekonanie: skoro trójkąt jest duży, to jego kąty muszą być „większe”, więc i suma wyjdzie większa niż 180°180°. Brzmi rozsądnie — i jest nieprawdą.

Suma kątów jako detektor błędu

Czemu warto to zapamiętać? Bo to twój detektor błędu. Jeśli w zadaniu wyjdą ci kąty 70°70°, 80°80° i 60°60°, nie szukaj wymówki, że „trójkąt był duży”. 70+80+60=21070 + 80 + 60 = 210, a to więcej niż 180180 — gdzieś jest pomyłka w rachunkach.

Trójkąt równoramienny — krok po kroku

80°
Kąt wierzchołkowy — 80°, na dwa kąty przy podstawie zostaje po 50°
  1. 1

    Zadanie: w trójkącie równoramiennym kąt wierzchołkowy (ten między ramionami) ma 80 stopni. Ile mają kąty przy podstawie?

    80+?+?=18080 + ? + ? = 180

    Jak myślisz, ile wyjdzie?

  2. 2

    Korzystamy z własności trójkąta równoramiennego: kąty przy podstawie są równe. Nie znamy ich wartości, ale wiemy, że są takie same — i to wystarczy.

    α=β\alpha = \beta
  3. 3

    Odejmujemy kąt wierzchołkowy od sumy wszystkich kątów. Zostaje to, co przypada na dwa kąty przy podstawie razem.

    180−80=100180 - 80 = 100
  4. 4

    Te 100 stopni dzielimy równo na dwa jednakowe kąty.

    100:2=50100 : 2 = 50
  5. 5

    Odpowiedź: oba kąty przy podstawie mają po 50 stopni. Kontrola sensu — dodajemy wszystkie trzy kąty i musi wyjść 180.

    80+50+50=18080 + 50 + 50 = 180

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

W trójkącie równoramiennym kąt przy podstawie ma 70°. Ile stopni ma kąt wierzchołkowy, czyli ten między ramionami? Wpisz samą liczbę.

70+70+?=18070 + 70 + ? = 180
°

Ściąga do zapamiętania

Ile wynosi suma kątów trójkąta i co z tego wynika?

W każdym trójkącie suma kątów wynosi 180° — niezależnie od kształtu i wielkości. Trzeci kąt liczymy odejmowaniem, np. 180 − 65 − 40 = 75. W trójkącie prostokątnym dwa pozostałe kąty dają razem 90°. W równobocznym każdy kąt ma 60°, bo 180 : 3 = 60. W równoramiennym kąty przy podstawie są równe — przy kącie wierzchołkowym 80° pozostałe mają po 50°. Trójkąt nie może mieć dwóch kątów prostych ani dwóch rozwartych, bo suma przekroczyłaby 180°. Dowód nożyczkami: oderwij trzy rogi papierowego trójkąta i zsuń wierzchołkami — ułożą się w kąt półpełny.

Dla rodzica

Jak wytłumaczyć dziecku, że suma kątów trójkąta to 180 stopni?

Jak pokazać te 180 stopni bez kątomierza?

Wyrwaniem rogów. Dziecko rysuje dowolny trójkąt na kartce, wycina go, a potem odrywa trzy narożniki. Gdy przyłoży je do siebie wierzchołkami w jednym punkcie, ułożą się w prostą linię — czyli kąt półpełny, 180 stopni. Warto zrobić to dwa razy, na trójkącie chudym i na szerokim, bo dopiero wtedy widać, że wynik nie zależy od kształtu. Ten jeden eksperyment przekonuje skuteczniej niż dowód.

Dziecko uważa, że większy trójkąt ma większą sumę kątów. Jak to odkręcić?

Narysować obok siebie trójkąt wielkości znaczka pocztowego i taki na całą kartkę, po czym zmierzyć oba. Suma wyjdzie ta sama. Pomaga nazwać nieporozumienie wprost: rozmiar trójkąta mówi o długości boków, a nie o rozwartości kątów — bok można wydłużyć, nie ruszając ani jednego kąta. To samo przekonanie wraca potem przy polach i obwodach, więc warto je rozbroić raz a porządnie.

Jak wykorzystać to do sprawdzania zadań?

Jako detektor błędu. Jeśli w rozwiązaniu wyszły kąty 70°, 80° i 60°, to suma wynosi 210 i gdzieś jest pomyłka — nie trzeba czekać na ocenę. Działa też w drugą stronę: trzeci kąt zawsze da się policzyć odejmowaniem od 180. W trójkącie prostokątnym dwa pozostałe kąty muszą dawać razem 90°, a w równobocznym każdy ma 60°. Kilka takich kontroli robi z tego tematu narzędzie, a nie fakt do zapamiętania.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Ile wynosi suma kątów w trójkącie?

2

W trójkącie dwa kąty mają 70°70° i 60°60°. Ile stopni ma trzeci kąt?

3

W trójkącie prostokątnym jeden z kątów ostrych ma 25°25°. Ile stopni ma drugi kąt ostry?

4

Który trójkąt na pewno NIE istnieje?

5

Ola narysowała mały trójkąt na kartce, a Jarek ogromny trójkąt kredą na boisku. Czyj trójkąt ma większą sumę kątów?

Następny temat
Nierówność trójkąta — kiedy trójkąt się zbuduje