Symetria środkowa
W tej lekcji1/17
Cześć! Weź do ręki damę albo waleta z talii kart i obróć kartę o pół obrotu. Wygląda dokładnie tak samo! Karty projektuje się tak specjalnie, żeby gracz nie musiał ich odwracać. Ten „pół obrotu”, czyli obrót o 180 stopni, to druga wielka symetria w matematyce — symetria środkowa. Tym razem nie odbijamy względem prostej, tylko względem jednego punktu.
Punkty symetryczne względem punktu
Punkt, względem którego odbijamy, nazywamy środkiem symetrii i zwykle oznaczamy literą .
Jak wyznaczyć obraz punktu
- 1
Poprowadź prostą przez punkty i . Obraz będzie leżał właśnie na niej — to pierwsza część definicji.
- 2
Zmierz odległość , czyli drogę od punktu do środka symetrii.
- 3
Odłóż taką samą odległość za punktem , po jego drugiej stronie — tam leży . Mówiąc obrazowo: idziesz z do , a potem jeszcze raz tyle samo w tę samą stronę.
- 4
Z A do S: 3 kratki w prawo i 1 w dół — i dokładnie tyle samo dalej, do A' Na kratkach jest jeszcze prościej. Jeśli z do idzie się 3 kratki w prawo i 1 w dół, to z do idzie się znowu 3 kratki w prawo i 1 w dół.
- 5
Przypadek szczególny: obrazem środka symetrii jest on sam. Punkt to jedyny punkt stały tej symetrii.
- 6
I wniosek do zadań, bliźniaczo podobny do tego z symetrii osiowej: cały odcinek jest dwa razy dłuższy od .
Wszystkie 6 kroków odsłonięte.
Symetria środkowa to obrót o 180 stopni
Najlepszy sposób, żeby zobaczyć symetrię środkową: wbij szpilkę w punkt i obróć całą kartkę o . Każdy punkt trafi dokładnie na swój obraz.
Dlatego figura po symetrii środkowej wygląda jak oryginał postawiony do góry nogami — jak karta do gry obejrzana od strony drugiego gracza.
Co zachowuje symetria środkowa
Symetria środkowa zachowuje wszystkie miary figury:
- długości odcinków,
- miary kątów,
- obwody i pola — figura i obraz są przystające,
- a także orientację! Kierunek obiegu wierzchołków się nie zmienia.
Osiowa kontra środkowa — tabela różnic
To ostatnie, czyli zachowana orientacja, odróżnia symetrię środkową od osiowej. Cała reszta różnic mieści się w jednej tabelce:
Obrazem prostej jest prosta równoległa
Jest jeszcze jedna piękna własność: obrazem prostej jest prosta do niej równoległa. Odcinek jest zawsze równoległy do odcinka i ma tę samą długość — tylko biegnie „w przeciwną stronę”.
Odbijamy trójkąt względem punktu S
- 1
Zadanie: na kratkowanej kartce zaznaczono punkt i trójkąt . Z punktu do idzie się 3 kratki w prawo i 1 w górę. Z punktu do : 1 kratkę w prawo i 2 w górę. Z punktu do : 2 kratki w prawo i 3 w dół. Narysuj obraz trójkąta w symetrii względem punktu .
- 2
Krok pierwszy: punkt . Droga z do to 3 kratki w prawo i 1 w górę. Obraz leży za środkiem, po przebyciu tej samej drogi jeszcze raz: z idziemy 3 kratki w prawo i 1 w górę.
- 3
Sprawdzenie dla : punkty , , leżą na jednej prostej, a dzieli odcinek na połowy. Zgadza się z definicją.
- 4
Krok drugi: punkt . Z do : 1 w prawo, 2 w górę — więc z do : znowu 1 w prawo i 2 w górę.
- 5
Krok trzeci: punkt . Z do : 2 w prawo, 3 w dół — więc z do : 2 w prawo i 3 w dół.
- 6
Krok czwarty: łączymy , , . Obraz to trójkąt przystający do , ale obrócony o pół obrotu — „do góry nogami”.
- 7
Kontrola: bok powinien być równoległy do i tej samej długości. Na kratkach oba przechodzą 2 kratki w bok i 1 w pion — tylko w przeciwnych kierunkach. Zgadza się.
Wszystkie 7 kroków odsłonięte.
Punkt jest obrazem punktu w symetrii względem punktu , przy czym cm. Ile centymetrów ma odcinek ?
Pułapka! Symetria środkowa to nie lustro
Błąd pierwszy — najważniejszy w całym dziale: mylenie symetrii środkowej z osiową.
Błąd drugi: obraz po tej samej stronie środka
Obraz punktu leży za punktem , po jego przeciwnej stronie. Jeśli jest na lewo i powyżej , to musi być na prawo i poniżej. Zmienia się kierunek zarówno w poziomie, jak i w pionie — oba naraz.
Błąd trzeci: odwracanie drogi zamiast powtórzenia jej
Z do idziesz 3 kratki w prawo i 1 w górę? To z do idziesz dokładnie tak samo: 3 w prawo i 1 w górę. Częsty błąd to odwrócenie drogi (3 w lewo, 1 w dół) — wtedy wraca się do zamiast dojść do .
Błąd czwarty: środek poza odcinkiem AA'
Punkt musi leżeć na odcinku . Jeśli na twoim rysunku punkty , , nie leżą na jednej prostej — obraz jest w złym miejscu. To najprostsza kontrola poprawności.
Błąd piąty: szukanie wielu punktów stałych
W symetrii osiowej cała oś stoi w miejscu, ale w symetrii środkowej punkt stały jest tylko jeden — sam środek .
Odległości w symetrii środkowej — zadanie typu egzaminacyjnego
- 1
Zadanie: punkty i są obrazami punktów i w symetrii względem punktu . Wiadomo, że cm oraz cm. Oblicz oraz .
- 2
Krok pierwszy: odcinek . Punkt jest środkiem odcinka , więc dzieli go na dwie równe połowy.
- 3
Krok drugi: odcinek . Symetria środkowa jest izometrią — zachowuje długości wszystkich odcinków.
- 4
Stąd wynik.
- 5
Dodatkowo wiemy, że odcinek jest równoległy do — obrazem prostej w symetrii środkowej jest prosta do niej równoległa.
- 6
Kontrola: , więc i razem . Wszystko się zgadza.
Wszystkie 6 kroków odsłonięte.
Punkty i są symetryczne względem punktu , a odcinek ma długość 26 cm. Ile centymetrów ma odcinek ?
Ściąga do zapamiętania
Kiedy punkty są symetryczne względem punktu i czym to się różni od lustra?
• Punkty i są symetryczne względem punktu , gdy jest środkiem odcinka : punkty , , leżą na jednej prostej i
• Konstrukcja: z przez i jeszcze raz tyle samo dalej — na kratkach ta sama droga dwa razy
• Efekt to obrót o : figura „do góry nogami”, a nie lustrzana (litera b po pół obrotu to q, a w lustrze d)
• Zachowuje długości, kąty, pola oraz orientację; obrazem prostej jest prosta równoległa
• Jedyny punkt stały to , a
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 6 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Symetria środkowa względem punktu daje ten sam efekt co...
Punkty i są symetryczne względem punktu , przy czym cm. Ile wynosi ?
Ile punktów stałych ma symetria środkowa względem punktu ?
Czym obraz trójkąta w symetrii środkowej różni się od obrazu w symetrii osiowej?
Odcinek odbito w symetrii względem punktu i otrzymano odcinek . Które zdanie jest prawdziwe?
Punkty i są symetryczne względem punktu . Które zdanie NIE musi być prawdziwe?