Wyznaczanie punktów na mapie na podstawie współrzędnych
W tej lekcji1/10
Radiostacja podaje ratownikom jedno zdanie: „30°N, 31°E”. Żadnej nazwy, żadnego kraju — dwie liczby i dwie litery. Po trzydziestu sekundach wiadomo, że chodzi o Kair. Na poprzedniej lekcji czytałeś adres z mapy. Dziś idziesz w drugą stronę: z liczb prosto w miejsce na globusie.
Droga odwrotna: z liczb na mapę
Odczytywanie i wyznaczanie to ta sama umiejętność, tylko obrócona.
Wyznaczamy punkt 30°N, 31°E
- 1
Dostajesz same liczby. Zaczynasz zawsze od pierwszej, bo pierwsza to szerokość — czyli odległość od równika.
- 2
Pierwszy ruch: równoleżnik 30°N, trzydzieści stopni na północ od równika Litera N mówi: odliczaj na północ od równika. Odmierzasz 30° w górę i prowadzisz palec wzdłuż tego równoleżnika — to linia pozioma, która obiega całą kulę ziemską.
- 3
Na tym samym równoleżniku leżą Nowy Orlean, Kair i Lhasa — jedna linia to za mało Sama szerokość niczego nie rozstrzyga: na równoleżniku 30°N leży nie tylko Kair, ale też Nowy Orlean w Ameryce i Lhasa w Tybecie. Potrzebna jest druga linia.
- 4
Drugi ruch: południk 31°E, trzydzieści jeden stopni na wschód od południka zerowego Druga liczba to długość. Litera E znaczy na wschód od południka zerowego, więc odliczasz 31° w prawo od Greenwich. Południk to linia pionowa, od bieguna do bieguna.
- 5
Trzeci ruch: przecięcie obu linii — Kair Dwie linie przecinają się w jednym jedynym punkcie — i tam, w delcie Nilu, leży Kair, stolica Egiptu.
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
Gdy punkt nie leży na żadnej linii siatki
Na mapie świata siatka bywa rzadka — linie co 10°, czasem co 15°. Punkt o szerokości 43°N nie ma wtedy własnej linii.
Na mapie siatka narysowana jest co 10°. Gdzie poprowadzisz palec, szukając równoleżnika 65°N?
Dwa adresy, dwa końce świata
- 1
Ratownictwo morskie dostaje pozycję 41°N, 74°W. Pierwsza liczba: 41 stopni na północ od równika, czyli tuż nad linią 40°.
- 2
Druga liczba ma literę W, a to znaczy na zachód od Greenwich. Palec idzie w lewo od południka zerowego, a nie w prawo — i po 74° jest już drugi brzeg Atlantyku.
- 3
Przecięcie wypada na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, u ujścia rzeki Hudson. To Nowy Jork.
- 4
Ta sama procedura dla pozycji 34°S, 151°E prowadzi na drugą stronę globusa. Litera S: odliczamy 34° w dół od równika, a więc na półkulę południową.
- 5
Litera E: 151° na wschód od Greenwich, czyli prawie na drugi koniec świata. Przecięcie wypada na wschodnim wybrzeżu Australii — to Sydney.
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
Litera zmienia wszystko
Ta sama para liczb z innymi literami to inny świat:
Do centrum ratunkowego przychodzi zgłoszenie z pozycją 34°S, 151°E. W okolicach którego miasta trzeba szukać?
Pułapka! 40°S szukane tam, gdzie leży 40°N
Źle: dostajesz 40°S i prowadzisz palec na tę samą wysokość mapy co przy 40°N, bo liczba się zgadza.
Ściąga do zapamiętania
Jak znaleźć na mapie punkt o podanych współrzędnych?
TRZY RUCHY: 1) z pierwszej liczby (szerokość) znajdź RÓWNOLEŻNIK — linię poziomą, odliczaną od równika w górę przy N i w dół przy S; 2) z drugiej liczby (długość) znajdź POŁUDNIK — linię pionową, odliczaną od Greenwich w prawo przy E i w lewo przy W; 3) punkt leży w PRZECIĘCIU tych dwóch linii. Sama jedna linia nigdy nie wystarczy: na równoleżniku 30°N leży i Kair, i Nowy Orlean, i Lhasa. INTERPOLACJA: gdy punkt nie wypada na linii siatki, dziel kratkę na oko — przy siatce co 10° szerokość 43°N to niecała jedna trzecia kratki nad linią 40°, a 65°N to równo jej połowa. LITERA TO POŁOWA ZAPISU: 40°N, 20°E to Albania i Grecja, 40°S, 20°E to puste wody oceanu koło Afryki, a 40°N, 20°W to środek Atlantyku. PRZYKŁADY DO ZAPAMIĘTANIA: Kair 30°N, 31°E; Nowy Jork 41°N, 74°W; Sydney 34°S, 151°E.
Dla rodzicaJak pomóc dziecku w tym temacie?
- Jak ćwiczyć wyznaczanie punktów, żeby nie było to nudne przekładanie palca po atlasie?
Najlepiej działa gra w zgadywanie miast. Rodzic wybiera miejsce, sprawdza jego współrzędne w telefonie i podaje dziecku same liczby z literami, a dziecko szuka w atlasie albo na globusie i mówi, co znalazło. Punkty za trafienie kraju, więcej za trafienie miasta. Warto mieszać półkule: po dwóch europejskich miastach podać coś z 30°S albo 100°W, bo właśnie wtedy wychodzi, czy dziecko naprawdę czyta litery, czy tylko liczby.
- Dziecko trafia w dobry kraj, ale mija się o kilkaset kilometrów. Czy to błąd?
Przy siatce co 10° albo co 15° to normalne i nauczyciele zwykle tego nie karzą — na mapie świata jeden stopień to niecały milimetr. Warto natomiast nauczyć dziecko szacowania kratki: gdzie jest jej połowa, gdzie jedna czwarta, gdzie jedna dziesiąta. Dobre ćwiczenie to zaznaczenie ołówkiem trzech punktów w jednej kratce (na przykład 42°, 45° i 48°) i sprawdzenie, czy odstępy wyglądają sensownie. To ta sama umiejętność co odczytywanie podziałki na linijce.
- Do czego to się przydaje poza sprawdzianem?
Do wszystkiego, co ma związek z nawigacją. Ratownictwo górskie i morskie pracuje wyłącznie na współrzędnych, bo nazwa miejsca w górach albo na morzu zwykle nie istnieje. Ta sama zasada działa w aplikacjach z mapami, w geocachingu — terenowej grze w szukanie skrytek po współrzędnych — i w każdym systemie śledzącym samoloty czy statki. Jeśli chcecie pokazać to na żywo, wystarczy wpisać w wyszukiwarkę mapy same liczby, na przykład 30, 31, i zobaczyć, gdzie mapa się zatrzyma.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Dlaczego sama szerokość geograficzna nie wystarczy, żeby wskazać punkt na mapie?
Które miasto leży w punkcie 30°N, 31°E?
Na mapie z siatką co 10° szukasz szerokości 43°N. Gdzie ją poprowadzisz?
Czym różnią się punkty 40°N, 20°E i 40°S, 20°E?
Nowy Jork ma długość 74°W. W którą stronę od południka zerowego odliczasz te stopnie?