Jakim procentem jednej liczby jest druga
W tej lekcji1/15
Cześć! Ola zdobyła 18 punktów na sprawdzianie za 24 punkty. Ile to procent? A Kuba miał 21 na 28 — kto napisał lepiej? Bez procentów te wyniki są nieporównywalne. To trzeci i ostatni typ zadania procentowego: znamy część i całość, a szukamy samego procentu. Po tej lekcji będziesz znać wszystkie trzy.
Ułamek razy sto i gotowe
Pytanie brzmi: jakim procentem liczby jest liczba ? Przepis ma dwa kroki:
Co jest częścią, a co całością
Najtrudniejsze w tym zadaniu wcale nie są rachunki, tylko ustalenie, co jest częścią, a co całością. Całość to zawsze to, do czego porównujemy — najczęściej stoi w zdaniu po słowie NA albo Z.
Uwaga: to tylko podpowiedź, a nie reguła. W dłuższej treści rozstrzyga sens zdania, więc zawsze sprawdź, która wielkość jest tą, do której porównujemy.
Trzy zdania rozłożone na część i całość
- 1
„18 punktów na 24” — całość stoi po słowie NA, więc idzie na dół ułamka.
- 2
„12 dziewcząt z 30 uczniów” — całością jest cała klasa, czyli 30 osób.
- 3
„45 zł ze 180 zł” — całością jest kwota, z której bierzemy część.
- 4
Gdy ułamek nie skraca się ładnie, zawsze zadziała droga przez dzielenie.
- 5
Czyli Kuba napisał dokładnie tak samo dobrze jak Ola — mimo innej liczby punktów. To właśnie po to liczymy procenty.
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
Kiedy wychodzi ponad sto procent
Jeśli część jest mniejsza od całości, procent wyjdzie mniejszy niż sto. To najczęstszy przypadek i dobra kontrola wyniku.
Od połowy do dwóch całości
- 1
Połowa podstawy to pięćdziesiąt procent.
- 2
Tyle samo co podstawa to równe sto procent.
- 3
Półtora raza więcej niż podstawa to sto pięćdziesiąt procent.
- 4
Dwa razy więcej niż podstawa to dwieście procent.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Uwaga na kolejność
Ułamek i to zupełnie różne pytania:
Ile procent uczniów gra w piłkę
- 1
Zadanie: w klasie liczącej 25 uczniów 15 gra w piłkę. Jaki procent klasy to stanowi?
Jak myślisz, ile wyjdzie?
- 2
Krok pierwszy: ustalamy, co jest częścią, a co całością. Całość to cała klasa, czyli 25 osób. Część to piłkarze, czyli 15.
- 3
Krok drugi: układamy ułamek. Część na górze, całość na dole.
- 4
Krok trzeci: skracamy przez 5, żeby liczby były mniejsze.
- 5
Krok czwarty: rozszerzamy do mianownika sto — wtedy licznik jest gotowym procentem. Piątka mieści się w setce dwadzieścia razy.
- 6
Sześćdziesiąt procent klasy gra w piłkę. Kontrola sensu: 15 to nieco ponad połowa z 25, więc wynik powinien być trochę większy od pięćdziesięciu procent. Zgadza się.
- 7
Przy okazji od razu wiemy, ile procent nie gra: to pozostałe czterdzieści procent, czyli 10 osób.
Wszystkie 7 kroków odsłonięte.
Jakim procentem liczby 40 jest liczba 10?
Pułapka! Odwrócony ułamek
Największym źródłem błędów w tym temacie jest pomylenie, która liczba idzie do licznika, a która do mianownika.
Kontrola, która ratuje zawsze
jeśli badana liczba jest mniejsza od podstawy, wynik musi być poniżej stu procent. Dwadzieścia jest mniejsze od pięćdziesięciu, więc odpowiedź 250 procent jest bez sensu.
Pułapka! Zapomniane sto i zła całość
Drugi błąd to zapominanie o mnożeniu przez sto. Uczeń liczy i wpisuje odpowiedź 0,4 procent. Tymczasem to ułamek, a procent to . Różnica stukrotna.
O ile procent wzrosła cena
- 1
Zadanie: bilet kosztował 40 zł, a teraz kosztuje 50 zł. O ile procent podrożał? To pytanie o ZMIANĘ, więc trzeba je rozłożyć na dwa etapy.
- 2
Etap pierwszy: liczymy, o ile złotych wzrosła cena. To zwykłe odejmowanie.
- 3
Etap drugi: pytamy, jakim procentem CENY POCZĄTKOWEJ jest ta podwyżka. Podstawą jest zawsze cena sprzed zmiany, czyli 40 zł.
- 4
Skracamy i zamieniamy na procent.
- 5
Bilet podrożał o 25 procent. Zwróć uwagę na wybór podstawy — gdybyśmy podzielili przez 50, dostalibyśmy 20 procent, a to odpowiedź na inne pytanie.
- 6
Sprawdzenie: 25 procent z 40 zł to 10 zł, a zł. Zgadza się z treścią zadania.
Wszystkie 6 kroków odsłonięte.
Jakim procentem liczby 80 jest liczba 60?
Ściąga do zapamiętania
Jak obliczyć, jakim procentem jednej liczby jest druga?
UŁÓŻ UŁAMEK: część na GÓRZE, całość (podstawa porównania) na DOLE. Potem pomnóż przez 100. Przykład: 18 na 24 to 18/24 = 3/4 = 75%. KONTROLA: jeśli badana liczba jest mniejsza od podstawy, wynik musi być poniżej 100%. Gdy jest większa — powyżej (30 to 150% z 20). UWAGA: kolejność ma znaczenie, 20/50 to 40%, ale 50/20 to 250%. PRZY ZMIANACH podstawą jest zawsze wartość PRZED zmianą.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Jakim procentem liczby 200 jest liczba 50?
W klasie jest 30 uczniów, a 18 z nich to dziewczęta. Jaki procent klasy stanowią dziewczęta?
W bibliotece 21 z 70 książek to lektury. Jakim procentem księgozbioru są lektury?
Jakim procentem liczby 25 jest liczba 35?
Uczeń policzył i zapisał odpowiedź: 0,25 procent. Gdzie popełnił błąd?