Obliczanie procentu danej liczby
W tej lekcji1/16
Cześć! Stoisz przy kasie, kurtka kosztuje 250 zł, a kartka obiecuje 8 procent zniżki. Ile zaoszczędzisz? Za chwilę policzysz to w głowie szybciej, niż kasjer zdąży zeskanować metkę. To najczęściej używane obliczenie procentowe na świecie i istnieją trzy sposoby, żeby je wykonać — poznasz wszystkie i wybierzesz swój ulubiony.
Dwie najczęstsze drogi do wyniku
Zadanie brzmi zawsze podobnie: ile to jest procent z liczby . Słowo Z oznacza mnożenie, dokładnie tak jak przy ułamku liczby.
Droga trzecia: przez ułamek zwykły
Świetna, gdy procent jest jednym z tych znanych z pamięci.
Te same procenty trzema drogami
- 1
Droga pierwsza, przez jeden procent. Ile to z ? Najpierw dzielimy liczbę przez sto.
- 2
Osiem procent to osiem razy tyle.
- 3
Droga druga, przez ułamek dziesiętny. Zamieniamy osiem procent na i mnożymy.
- 4
Droga trzecia, przez ułamek zwykły. Ile to z ? To jedna czwarta liczby.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Sztuczki na liczenie w pamięci
Najszybszą metodą w pamięci jest budowanie procentu z dziesiątek. Dziesięć procent liczy się natychmiast — wystarczy przesunąć przecinek o jedno miejsce w lewo.
Piętnaście procent z sześćdziesięciu w pamięci
- 1
Przykład: ile to z ? Zaczynamy od dziesięciu procent, czyli przesuwamy przecinek.
- 2
Pięć procent to połowa z dziesięciu procent.
- 3
Piętnaście procent to dziesięć plus pięć, więc dodajemy oba kawałki.
Wszystkie 3 kroków odsłonięte.
Procenty można odwracać
Jest jeszcze jedna sztuczka, która zaskakuje: procenty można odwracać. Zapis z daje ten sam wynik co z .
Dlaczego to działa? Bo w obu przypadkach liczymy ten sam iloczyn — tylko czynniki stoją w innej kolejności, a mnożenie jest przemienne.
Dwa zadania, w których warto odwrócić procent
- 1
Spójrz: ze to . I z to też . Czasem jedna wersja jest dużo łatwiejsza od drugiej.
- 2
Klasyczny przykład: ile to z ? Trudne — więc odwracamy.
- 3
A z to po prostu połowa osiemnastki. To samo zadanie, minimalny wysiłek.
Wszystkie 3 kroków odsłonięte.
Ile to 15 procent z 60?
- 1
Zadanie: oblicz 15 procent z 60. Pokażę dwa sposoby, żebyś mógł je porównać.
- 2
SPOSÓB PAMIĘCIOWY. Zaczynamy od dziesięciu procent — dzielimy przez dziesięć.
- 3
Pięć procent to połowa z dziesięciu procent.
- 4
Piętnaście procent to dziesięć plus pięć, więc dodajemy oba wyniki.
- 5
SPOSÓB NA KARTCE. Zamieniamy procent na ułamek dziesiętny i mnożymy.
- 6
Mnożymy przez liczbę wyjściową.
- 7
Oba sposoby dają dziewięć. Kontrola sensu: piętnaście procent to mniej niż jedna piąta, więc wynik musi być wyraźnie mniejszy od 12 (czyli od jednej piątej z 60). Dziewiątka pasuje.
Wszystkie 7 kroków odsłonięte.
Ile to jest 30 procent z 90?
Pułapka! Mylenie procentu z liczbą procentów
Najczęstszy błąd: uczeń traktuje procent jak zwykłą liczbę i po prostu ją odejmuje albo dodaje.
Drugi błąd: pominięcie ostatniego kroku
Drugi błąd to pominięcie ostatniego kroku. Zadanie pyta o cenę po obniżce, uczeń liczy poprawnie 30 zł i wpisuje 30. Ale trzydzieści złotych to sama obniżka, a nie cena. Przeczytaj pytanie do końca.
| Zadanie pyta o | Odpowiedź |
|---|---|
| ile wynosi obniżka | 30 zł |
| ile kosztuje po obniżce | 170 zł |
Trzeci błąd: dzielenie przez procent zamiast mnożenia
Trzeci błąd jest rachunkowy: dzielenie przez procent zamiast mnożenia. Zapis z to , a nie . Kontrola sensu ratuje natychmiast — piętnaście procent czegoś musi być mniejsze od całości.
Napiwek, VAT i rabat w jednym zadaniu
- 1
Zadanie: rachunek w restauracji wynosi 120 zł. Chcesz dodać 10 procent napiwku. Ile zapłacisz razem?
Jak myślisz, ile wyjdzie?
- 2
Liczymy napiwek. Dziesięć procent to najłatwiejszy procent — dzielimy przez dziesięć.
- 3
Dodajemy napiwek do rachunku.
- 4
Drugie zadanie: sklep obniża cenę roweru z 800 zł o 25 procent. Ile kosztuje rower po obniżce? Tu użyjemy ułamka zwykłego, bo 25 procent to jedna czwarta.
- 5
Liczymy obniżkę.
- 6
Odejmujemy od ceny wyjściowej.
- 7
Sprytniejsza droga na przyszłość: skoro odpada 25 procent, to zostaje 75 procent ceny. Można policzyć od razu trzy czwarte z 800 i pominąć odejmowanie.
Wszystkie 7 kroków odsłonięte.
Ile to jest 45 procent z 200?
Ściąga do zapamiętania
Jak obliczyć procent danej liczby?
Słowo Z oznacza MNOŻENIE. Trzy drogi: 1) PRZEZ 1% — podziel przez 100, pomnóż przez liczbę procentów. 2) PRZEZ UŁAMEK DZIESIĘTNY — 8% to 0,08 razy liczba. 3) PRZEZ UŁAMEK ZWYKŁY — 25% to podzielić przez 4. W PAMIĘCI buduj z 10%: 30% to trzy razy 10%, 15% to 10% plus 5%. SZTUCZKA: p% z a daje to samo co a% z p (18% z 50 to tyle co 50% z 18, czyli 9). UWAGA: procent to nie kwota — najpierw zamień na liczbę, potem odejmuj.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Ile to jest z 150?
Ile to jest z 250 zł?
Kurtka kosztuje 200 zł i tanieje o . Ile kosztuje PO obniżce?
Jak najszybciej policzyć z 25?
W szkole jest 480 uczniów, a z nich jeździ na rowerze. Ilu uczniów NIE jeździ na rowerze?