Obliczanie procentu danej liczby

około 15 minut

W tej lekcji1/16

Cześć! Stoisz przy kasie, kurtka kosztuje 250 zł, a kartka obiecuje 8 procent zniżki. Ile zaoszczędzisz? Za chwilę policzysz to w głowie szybciej, niż kasjer zdąży zeskanować metkę. To najczęściej używane obliczenie procentowe na świecie i istnieją trzy sposoby, żeby je wykonać — poznasz wszystkie i wybierzesz swój ulubiony.

Dwie najczęstsze drogi do wyniku

Zadanie brzmi zawsze podobnie: ile to jest pp procent z liczby aa. Słowo Z oznacza mnożenie, dokładnie tak jak przy ułamku liczby.

Droga trzecia: przez ułamek zwykły

Świetna, gdy procent jest jednym z tych znanych z pamięci.

Te same procenty trzema drogami

  1. 1

    Droga pierwsza, przez jeden procent. Ile to 8%8\% z 250250? Najpierw dzielimy liczbę przez sto.

    1%=250:100=2,51\% = 250 : 100 = 2{,}5
  2. 2

    Osiem procent to osiem razy tyle.

    8⋅2,5=208 \cdot 2{,}5 = 20
  3. 3

    Droga druga, przez ułamek dziesiętny. Zamieniamy osiem procent na 0,080{,}08 i mnożymy.

    0,08⋅250=200{,}08 \cdot 250 = 20
  4. 4

    Droga trzecia, przez ułamek zwykły. Ile to 25%25\% z 6464? To jedna czwarta liczby.

    64:4=1664 : 4 = 16

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Sztuczki na liczenie w pamięci

Najszybszą metodą w pamięci jest budowanie procentu z dziesiątek. Dziesięć procent liczy się natychmiast — wystarczy przesunąć przecinek o jedno miejsce w lewo.

Piętnaście procent z sześćdziesięciu w pamięci

  1. 1

    Przykład: ile to 15%15\% z 6060? Zaczynamy od dziesięciu procent, czyli przesuwamy przecinek.

    10% z 60=610\% \text{ z } 60 = 6
  2. 2

    Pięć procent to połowa z dziesięciu procent.

    5% z 60=35\% \text{ z } 60 = 3
  3. 3

    Piętnaście procent to dziesięć plus pięć, więc dodajemy oba kawałki.

    6+3=96 + 3 = 9

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Procenty można odwracać

Jest jeszcze jedna sztuczka, która zaskakuje: procenty można odwracać. Zapis p%p\% z aa daje ten sam wynik co a%a\% z pp.

Dlaczego to działa? Bo w obu przypadkach liczymy ten sam iloczyn — tylko czynniki stoją w innej kolejności, a mnożenie jest przemienne.

Dwa zadania, w których warto odwrócić procent

  1. 1

    Spójrz: 4%4\% ze 5050 to 22. I 50%50\% z 44 to też 22. Czasem jedna wersja jest dużo łatwiejsza od drugiej.

    4% z 50=50% z 4=24\% \text{ z } 50 = 50\% \text{ z } 4 = 2
  2. 2

    Klasyczny przykład: ile to 18%18\% z 5050? Trudne — więc odwracamy.

    18% z 50=50% z 1818\% \text{ z } 50 = 50\% \text{ z } 18
  3. 3

    A 50%50\% z 1818 to po prostu połowa osiemnastki. To samo zadanie, minimalny wysiłek.

    18:2=918 : 2 = 9

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Ile to 15 procent z 60?

  1. 1

    Zadanie: oblicz 15 procent z 60. Pokażę dwa sposoby, żebyś mógł je porównać.

    15% z 6015\% \text{ z } 60
  2. 2

    SPOSÓB PAMIĘCIOWY. Zaczynamy od dziesięciu procent — dzielimy przez dziesięć.

    10% z 60=610\% \text{ z } 60 = 6
  3. 3

    Pięć procent to połowa z dziesięciu procent.

    5% z 60=35\% \text{ z } 60 = 3
  4. 4

    Piętnaście procent to dziesięć plus pięć, więc dodajemy oba wyniki.

    6+3=96 + 3 = 9
  5. 5

    SPOSÓB NA KARTCE. Zamieniamy procent na ułamek dziesiętny i mnożymy.

    15%=0,1515\% = 0{,}15
  6. 6

    Mnożymy przez liczbę wyjściową.

    0,15⋅60=90{,}15 \cdot 60 = 9
  7. 7

    Oba sposoby dają dziewięć. Kontrola sensu: piętnaście procent to mniej niż jedna piąta, więc wynik musi być wyraźnie mniejszy od 12 (czyli od jednej piątej z 60). Dziewiątka pasuje.

    15% z 60=915\% \text{ z } 60 = 9

Wszystkie 7 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Ile to jest 30 procent z 90?

30% z 9030\% \text{ z } 90

Pułapka! Mylenie procentu z liczbą procentów

Najczęstszy błąd: uczeń traktuje procent jak zwykłą liczbę i po prostu ją odejmuje albo dodaje.

Drugi błąd: pominięcie ostatniego kroku

Drugi błąd to pominięcie ostatniego kroku. Zadanie pyta o cenę po obniżce, uczeń liczy poprawnie 30 zł i wpisuje 30. Ale trzydzieści złotych to sama obniżka, a nie cena. Przeczytaj pytanie do końca.

Zadanie pyta oOdpowiedź
ile wynosi obniżka30 zł
ile kosztuje po obniżce170 zł

Trzeci błąd: dzielenie przez procent zamiast mnożenia

Trzeci błąd jest rachunkowy: dzielenie przez procent zamiast mnożenia. Zapis 15%15\% z 200200 to 0,15⋅200=300{,}15 \cdot 200 = 30, a nie 200:0,15200 : 0{,}15. Kontrola sensu ratuje natychmiast — piętnaście procent czegoś musi być mniejsze od całości.

Napiwek, VAT i rabat w jednym zadaniu

  1. 1

    Zadanie: rachunek w restauracji wynosi 120 zł. Chcesz dodać 10 procent napiwku. Ile zapłacisz razem?

    120 zl+10%120 \text{ zl} + 10\%

    Jak myślisz, ile wyjdzie?

  2. 2

    Liczymy napiwek. Dziesięć procent to najłatwiejszy procent — dzielimy przez dziesięć.

    120:10=12120 : 10 = 12
  3. 3

    Dodajemy napiwek do rachunku.

    120+12=132 zl120 + 12 = 132 \text{ zl}
  4. 4

    Drugie zadanie: sklep obniża cenę roweru z 800 zł o 25 procent. Ile kosztuje rower po obniżce? Tu użyjemy ułamka zwykłego, bo 25 procent to jedna czwarta.

    25%=1425\% = \frac{1}{4}
  5. 5

    Liczymy obniżkę.

    800:4=200 zl800 : 4 = 200 \text{ zl}
  6. 6

    Odejmujemy od ceny wyjściowej.

    800−200=600 zl800 - 200 = 600 \text{ zl}
  7. 7

    Sprytniejsza droga na przyszłość: skoro odpada 25 procent, to zostaje 75 procent ceny. Można policzyć od razu trzy czwarte z 800 i pominąć odejmowanie.

    34⋅800=600 zl\frac{3}{4} \cdot 800 = 600 \text{ zl}

Wszystkie 7 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Ile to jest 45 procent z 200?

45% z 20045\% \text{ z } 200

Ściąga do zapamiętania

Jak obliczyć procent danej liczby?

Słowo Z oznacza MNOŻENIE. Trzy drogi: 1) PRZEZ 1% — podziel przez 100, pomnóż przez liczbę procentów. 2) PRZEZ UŁAMEK DZIESIĘTNY — 8% to 0,08 razy liczba. 3) PRZEZ UŁAMEK ZWYKŁY — 25% to podzielić przez 4. W PAMIĘCI buduj z 10%: 30% to trzy razy 10%, 15% to 10% plus 5%. SZTUCZKA: p% z a daje to samo co a% z p (18% z 50 to tyle co 50% z 18, czyli 9). UWAGA: procent to nie kwota — najpierw zamień na liczbę, potem odejmuj.

Dla rodzica

Jak wytłumaczyć dziecku obliczanie procentu z liczby?

Jak policzyć procent w pamięci, bez kartki?

Wszystko buduje się z dziesięciu procent, a te liczy się natychmiast — wystarczy przesunąć przecinek o jedno miejsce w lewo. Z 10% robi się 5% (połowa), 20% (dwa razy tyle) i 15% (10% plus 5%). Najlepszym poligonem są metki w sklepie: „ta kurtka ma 250 zł i 20% rabatu — ile zaoszczędzimy?". Po kilku takich pytaniach dziecko przestaje sięgać po kartkę, a przy okazji widzi, że to rachunek z prawdziwego życia, a nie ćwiczenie z zeszytu.

Dziecko od ceny 200 zł odejmuje 15 zamiast 15 procent. Jak to naprawić?

Rozdzielić rachunek na dwa osobne kroki i kazać zapisać oba. Krok pierwszy: ile to 15% z 200 zł? Wychodzi 30 zł. Krok drugi: 200 − 30 = 170 zł. Błąd bierze się stąd, że dziecko traktuje procent jak zwykłą liczbę i odejmuje „piętnaście" zamiast „piętnaście procent". Gdy oba kroki stoją pod sobą na kartce, pomyłka nie ma jak się wydarzyć. Warto też pytać, o co dokładnie prosi zadanie: o samą obniżkę czy o cenę po obniżce — to druga najczęstsza pomyłka w tym temacie.

Czy jest sposób, żeby trudny procent stał się łatwy?

Tak, i to zaskakujący: procenty można odwracać. 18% z 50 to dokładnie tyle samo, co 50% z 18 — czyli po prostu połowa osiemnastki, dziewięć. Działa zawsze, bo w obu przypadkach mnożymy te same dwie liczby, tylko w innej kolejności. Warto pokazać to dziecku jako sztuczkę, a nie regułę do zapamiętania: przy 4% z 50 albo 12% z 25 odwrócenie zamienia rachunek na kartce w rachunek w głowie.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Ile to jest 20%20\% z 150?

2

Ile to jest 8%8\% z 250 zł?

3

Kurtka kosztuje 200 zł i tanieje o 15%15\%. Ile kosztuje PO obniżce?

4

Jak najszybciej policzyć 16%16\% z 25?

5

W szkole jest 480 uczniów, a 25%25\% z nich jeździ na rowerze. Ilu uczniów NIE jeździ na rowerze?

Następny temat
Obliczanie liczby z jej procentu