Potęgi i pierwiastki w zadaniach egzaminacyjnych

około 15 minut
W tej lekcji1/17

Cześć! Mam dla ciebie dobrą wiadomość: potęgi i pierwiastki pojawiają się na egzaminie ósmoklasisty praktycznie co roku — i prawie zawsze w tych samych przebraniach. To jak przeciwnik, którego ruchy znasz z góry. Dziś rozłożymy na części typowe zadania egzaminacyjne z całego działu: potęgi z ujemnym wykładnikiem, notację wykładniczą i pierwiastki. Po tej lekcji żadne z nich cię nie zaskoczy.

Trzy typy zadań, które wracają co roku

Przeglądając arkusze z ostatnich lat, znajdziesz trzy powtarzalne schematy:

Typ 2: notacja wykładnicza

„Zapisz w notacji wykładniczej”, „która liczba jest największa”, „ile razy masa A jest większa od masy B”. Klucz: osobno liczby przed potęgami, osobno potęgi dziesiątki.

Typ 3: pierwiastki — wyłączanie czynnika, szacowanie i zadania geometryczne. Rozpisujemy go w następnym bloku.

Typ 3: pierwiastki

Wyłączanie czynnika („liczba 48\sqrt{48} jest równa...”), szacowanie („60\sqrt{60} leży między...”) oraz zadania geometryczne, w których pole albo przekątna prowadzi do pierwiastka.

Rozgrzewka: dwa zdania prawda/fałsz

  1. 1

    Sprawdźmy format P/F na przykładzie żywcem wziętym z arkusza. Oceń prawdziwość zdań. Zdanie I: Liczba 26242^6 \cdot 2^4 jest równa 2102^{10}.

    2624=?2102^6 \cdot 2^4 \overset{?}{=} 2^{10}
  2. 2

    Mnożenie potęg o tej samej podstawie — dodajemy wykładniki. Prawda.

    26+4=2102^{6+4} = 2^{10}
  3. 3

    Zdanie II: Liczba 10036\sqrt{100} - \sqrt{36} jest równa 64\sqrt{64}. Tu trzeba policzyć obie strony osobno.

    10036=?64\sqrt{100} - \sqrt{36} \overset{?}{=} \sqrt{64}
  4. 4

    Lewa strona.

    10036=106=4\sqrt{100} - \sqrt{36} = 10 - 6 = 4
  5. 5

    Prawa strona. Cztery to nie osiem — Fałsz.

    64=8\sqrt{64} = 8
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Zdanie II było uszyte pod typowy błąd

To znów słynna pułapka: pierwiastek z różnicy to nie różnica pierwiastków.

Zadanie typu 1: wartość wyrażenia z potęgami

  1. 1

    Polecenie z arkusza: „Liczba podana niżej jest równa: A) 4, B) 16, C) 64, D) jedna czwarta”. Rozwiązujemy, zanim spojrzymy na odpowiedzi.

    454242\frac{4^{5} \cdot 4^{-2}}{4^{2}}
  2. 2

    Krok pierwszy: licznik. Mnożenie potęg to dodawanie wykładników — z uwzględnieniem minusa: pięć plus minus dwa to trzy.

    4542=45+(2)=434^{5} \cdot 4^{-2} = 4^{5+(-2)} = 4^{3}
  3. 3

    Krok drugi: dzielenie to odejmowanie wykładników.

    4342=432=41\frac{4^{3}}{4^{2}} = 4^{3-2} = 4^{1}
  4. 4

    Krok trzeci: wartość. Cztery do pierwszej to po prostu cztery — odpowiedź A.

    41=44^{1} = 4
  5. 5

    Kontrola: policz „pieszo”. 45=10244^5 = 1024, 42=1164^{-2} = \frac{1}{16}, więc licznik to 1024:16=641024 : 16 = 64. Dzielimy przez 42=164^2 = 16: wychodzi 4. Zgadza się.

    102411616=6416=4  \frac{1024 \cdot \frac{1}{16}}{16} = \frac{64}{16} = 4 \; \checkmark
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Zadanie egzaminacyjne: liczba 80\sqrt{80} jest równa a5a\sqrt{5}. Podaj aa.

80=a5\sqrt{80} = a\sqrt{5}

Pułapka! Dystraktory znają twoje błędy

W zadaniach zamkniętych złe odpowiedzi (dystraktory) nie są losowe — każda powstaje z konkretnego, typowego błędu. Weź zadanie: „Liczba 23242^3 \cdot 2^4 jest równa...”.

Skąd się bierze każdy z czterech wariantów

  1. 1

    Odpowiedź poprawna: dodanie wykładników.

    2324=23+4=272^3 \cdot 2^4 = 2^{3+4} = 2^7
  2. 2

    Dystraktor pierwszy: pomnożenie wykładników zamiast dodania.

    234=2122^{3 \cdot 4} = 2^{12}
  3. 3

    Dystraktor drugi: pomnożenie podstaw.

    (22)7=47(2 \cdot 2)^{7} = 4^{7}
  4. 4

    Dystraktor trzeci: pomnożenie wszystkiego naraz.

    (22)34=412(2 \cdot 2)^{3 \cdot 4} = 4^{12}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Twoja odpowiedź wśród opcji to jeszcze nie dowód

Wniosek praktyczny: to, że twoja odpowiedź jest wśród opcji, nie znaczy, że jest dobra. Dystraktor czeka właśnie na twój błąd. Dlatego licz samodzielnie, a opcje traktuj jako listę kontrolną — nie podpowiedź.

Pułapka! Niedoczytane polecenie

Druga pułapka: niedoczytane polecenie. Zadanie prosi o wykładnik, a uczeń podaje wartość potęgi. Prosi o wynik w notacji wykładniczej, a uczeń pisze 0,00045. Prosi o aa w zapisie a5a\sqrt{5}, a uczeń podaje całe 454\sqrt{5}. Rachunek dobry, punkt stracony — czytaj polecenie do ostatniej kropki.

Pułapka! Rachunek bez uproszczenia

Trzecia pułapka: rzucanie się na rachunek bez uproszczenia. Na egzaminie liczby są dobrane tak, żeby dało się uprościć. Jeśli twoje rachunki puchną, to sygnał, że przegapiasz wzór.

Uproszczenie zamiast rachunku: 2³⁰ przez 8⁹

  1. 1

    Wyrażenie wygląda przerażająco, dopóki nie zauważysz, że ósemka jest potęgą dwójki.

    23089,8=23\frac{2^{30}}{8^{9}}, \qquad 8 = 2^3
  2. 2

    Sprowadzamy mianownik do tej samej podstawy — potęga potęgi to mnożenie wykładników.

    89=(23)9=2278^{9} = \left(2^3\right)^{9} = 2^{27}
  3. 3

    Zostaje odejmowanie wykładników i mały wynik.

    230227=23=8\frac{2^{30}}{2^{27}} = 2^{3} = 8
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Zadanie typu 2 i 3: notacja wykładnicza i pierwiastek w geometrii

a = √18a = √18
Kwadratowa działka o polu 18 m² — bok to pierwiastek z pola
  1. 1

    Zadanie z notacją: masa cząsteczki wody to około 310263 \cdot 10^{-26} kg. Jaka jest łączna masa 210262 \cdot 10^{26} takich cząsteczek?

    31026210263 \cdot 10^{-26} \cdot 2 \cdot 10^{26}

    Jak myślisz, ile wyjdzie?

  2. 2

    Osobno liczby, osobno potęgi. Wykładniki: minus dwadzieścia sześć plus dwadzieścia sześć to zero, a dziesięć do zerowej to jeden.

    (32)1026+26=6100=6(3 \cdot 2) \cdot 10^{-26+26} = 6 \cdot 10^{0} = 6
  3. 3

    Odpowiedź: 6 kg — mniej więcej tyle, ile wiadro wody. Ogromne wykładniki, a rachunek na jeden oddech.

    6 kg6 \text{ kg}
  4. 4

    Zadanie z geometrią: kwadratowa działka ma pole 18 metrów kwadratowych. Oceń prawdziwość zdania: „bok działki jest dłuższy niż 4 m”. Bok to pierwiastek z pola.

    a=18=32a = \sqrt{18} = 3\sqrt{2}
  5. 5

    Porównujemy z czwórką przez kwadraty: osiemnaście kontra szesnaście. Zdanie jest PRAWDZIWE — i wcale nie potrzebowaliśmy wartości przybliżonej.

    18>16=42    18>418 > 16 = 4^2 \;\Rightarrow\; \sqrt{18} > 4
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Oblicz wartość wyrażenia: 2326+492^{-3} \cdot 2^{6} + \sqrt{49}.

2326+492^{-3} \cdot 2^{6} + \sqrt{49}

Ściąga do zapamiętania

Potęgi i pierwiastki na egzaminie — trzy typy zadań i co robisz najpierw?

Wartość wyrażenia: najpierw wzory (mnożenie to dodawanie wykładników ze znakami, dzielenie to odejmowanie, potęga potęgi to mnożenie), liczby dopiero na końcu
Notacja wykładnicza: osobno liczby przed potęgami, osobno potęgi dziesiątki
Pierwiastki: wyłączanie czynnika (największy kwadrat!), szacowanie sąsiednimi kwadratami, porównywanie przez podniesienie do kwadratu
• Prawda/fałsz: każde zdanie osobnym rachunkiem — kombinacje PP, PF, FP i FF są równie możliwe
• Dystraktory powstają z typowych błędów: twój wynik wśród opcji to jeszcze nie dowód poprawności
• Czytaj polecenie: pytają o wykładnik czy o wartość? Jeśli rachunki puchną, przegapiasz uproszczenie

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 7 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Liczba 34363^{4} \cdot 3^{-6} jest równa:

2

Liczba 0,000720{,}00072 zapisana w notacji wykładniczej to:

3

Liczba 123\sqrt{12} \cdot \sqrt{3} jest równa:

4

Liczba 49+9\sqrt{49} + \sqrt{9} jest równa:

5

Liczba 23089\frac{2^{30}}{8^{9}} jest równa:

6

Liczba 60\sqrt{60} leży między liczbami:

7

Masa ziarnka maku to około 51075 \cdot 10^{-7} kg, a masa pyłku kwiatowego to około 2,51082{,}5 \cdot 10^{-8} kg. Ile razy ziarnko maku jest cięższe od pyłku?

Następny temat
Wyrażenia algebraiczne w zadaniach geometrycznych