Prawdopodobieństwo w zadaniach egzaminacyjnych
W tej lekcji1/17
Cześć! Mam dla ciebie dobrą wiadomość: prawdopodobieństwo pojawia się na egzaminie ósmoklasisty praktycznie co roku, a układ zadań powtarza się jak refren. Losowanie kuli z worka, kartka z liczbą, dwie kostki, „ile kul trzeba dołożyć” — pięć schematów i tyle. Dziś przerobimy je po kolei, razem z pułapkami w treści. Wychodzisz z tej lekcji z gotowym planem na każde takie zadanie. Do dzieła!
Plan na każde zadanie z prawdopodobieństwa
Niezależnie od tego, czy losujesz kule, kartki czy karty, robisz zawsze to samo:
Najczęstsze typy zadań na egzaminie
Schematów, które wracają co roku, jest pięć:
Dwa słowa-klucze, które zmieniają wynik
Dwa sformułowania decydują o tym, ile wyników wpiszesz do licznika:
Odczyt z diagramu i zdarzenie przeciwne
Egzaminacyjny klasyk: skład worka podany jest diagramem, a nie słowami.
Zadanie 2: kula, która NIE jest żółta
- 1
Obliczamy prawdopodobieństwo tego, że wylosowana kula NIE będzie żółta. Można wprost — kul niebędących żółtymi jest .
- 2
Albo przez zdarzenie przeciwne: od jedynki odejmujemy prawdopodobieństwo wylosowania żółtej.
- 3
Ten sam wynik dwiema drogami — to najlepszy sposób sprawdzenia się na egzaminie.
Wszystkie 3 kroków odsłonięte.
Zadanie 3: kula czerwona lub niebieska
- czerwone 5 kul
- niebieskie 3 kul
- zielone 8 kul
- żółte 4 kul
- 1
Liczymy prawdopodobieństwo wylosowania kuli czerwonej lub niebieskiej. Sprzyjających jest .
- 2
Skąd to dodawanie? Wypisz sprzyjające kule: 5 czerwonych i 3 niebieskie to 8 różnych kul, bo żadna nie jest jednocześnie czerwona i niebieska — nic nie liczymy dwa razy.
- 3
Słowo „lub” przy jednym losowaniu oznacza więc, że dodajemy wyniki sprzyjające — obie grupy trafiają do licznika, mianownik zostaje bez zmian.
Wszystkie 3 kroków odsłonięte.
Kartka z liczbą — zadanie z liczbami pierwszymi
- 1
Zadanie (typ egzaminacyjny): w pudełku jest 15 kartek z liczbami od 1 do 15. Losujemy jedną kartkę. Oblicz prawdopodobieństwo tego, że wylosujemy kartkę z liczbą pierwszą.
- 2
Krok pierwszy: mianownik. Kartek jest piętnaście.
- 3
Krok drugi: wypisujemy liczby pierwsze, czyli te, które mają dokładnie dwa dzielniki.
- 4
Uwaga na pułapkę: 1 NIE jest liczbą pierwszą (ma tylko jeden dzielnik), a 9 to , więc też nie. Sprzyjających wyników jest sześć.
- 5
Krok trzeci: ułamek i skracanie przez 3.
- 6
Krok czwarty: kontrola. Wynik leży między 0 a 1, a liczb pierwszych jest mniej niż połowa — dwie piąte pasuje.
- 7
Bonus: prawdopodobieństwo, że wylosowana liczba NIE jest pierwsza, to zdarzenie przeciwne.
Wszystkie 7 kroków odsłonięte.
Losujemy jedną literę spośród liter wyrazu MATEMATYKA (każda litera na osobnej kartce). Podaj prawdopodobieństwo wylosowania litery A jako ułamek NIESKRACALNY.
Ile kul trzeba dołożyć — zadanie z równaniem
- 1
Zadanie (typ egzaminacyjny, na 2 punkty): w worku są 3 kule czerwone i 9 zielonych. Ile kul czerwonych trzeba dołożyć, aby prawdopodobieństwo wylosowania kuli czerwonej wyniosło ?
Jak myślisz, ile wyjdzie?
- 2
Krok pierwszy: oznaczamy niewiadomą. Niech to liczba dokładanych kul czerwonych.
- 3
Krok drugi: po dołożeniu czerwonych będzie , a wszystkich kul . Uwaga — dokładane kule zmieniają OBA składniki ułamka!
- 4
Krok trzeci: zapisujemy równanie zgodne z warunkiem zadania.
- 5
Mnożymy na krzyż i rozwiązujemy.
- 6
Rozwijamy nawias i porządkujemy.
- 7
Sprawdzenie — najważniejszy krok. Po dołożeniu 6 czerwonych mamy 9 czerwonych i 9 zielonych, czyli 18 kul.
- 8
Odpowiedź: trzeba dołożyć 6 kul czerwonych. Zwróć uwagę na naturalny sens wyniku: kul obu kolorów ma być po tyle samo, a zielonych jest 9 — więc czerwonych też musi być 9.
Wszystkie 8 kroków odsłonięte.
W worku jest 5 kul białych i 3 czarne. Ile kul czarnych trzeba dołożyć, aby prawdopodobieństwo wylosowania kuli czarnej wyniosło ? Podaj samą liczbę kul.
Kombinatoryka i prawdopodobieństwo razem
- 1
Zadanie: z cyfr 1, 2, 3 układamy wszystkie liczby dwucyfrowe o RÓŻNYCH cyfrach i zapisujemy każdą na osobnej kartce. Losujemy jedną kartkę. Jakie jest prawdopodobieństwo, że wylosujemy liczbę parzystą?
- 2
Krok pierwszy: ile jest takich liczb? Reguła mnożenia — cyfra dziesiątek na 3 sposoby, cyfra jedności na 2 (jedna cyfra już zajęta).
- 3
Sprawdźmy to wprost, wypisując wszystkie liczby.
- 4
Faktycznie sześć — mianownik gotowy. Krok drugi: które z nich są parzyste? Te, które kończą się cyfrą 2.
- 5
Krok trzeci: ułamek i skracanie przez 2.
- 6
Kontrola: parzysta jest co trzecia z wypisanych liczb — jedna trzecia się zgadza.
- 7
Ten sam schemat, inne pytanie: prawdopodobieństwo, że wylosowana liczba jest większa od 25. Z listy większe od 25 są 31 i 32.
Wszystkie 7 kroków odsłonięte.
Pułapka! Cztery błędy, które kosztują punkty
Błąd pierwszy: przy dokładaniu kul zmiana tylko licznika.
Pułapka! „Co najmniej” to nie „więcej niż”
Błąd drugi: „co najmniej” czytane jako „więcej niż”.
Pułapka! Nieskrócony ułamek
Błąd trzeci: brak skrócenia ułamka.
Pułapka! Brak sprawdzenia w zadaniu otwartym
Błąd czwarty: brak sprawdzenia w zadaniu otwartym.
Ściąga do zapamiętania
Prawdopodobieństwo na egzaminie — plan działania i słowa-klucze?
• Plan: 1) policz wszystkie wyniki (mianownik), 2) wypisz i policz sprzyjające (licznik), 3) skróć ułamek, 4) sprawdź, czy
• Słowa-klucze: „co najmniej ” to , , ; „co najwyżej ” to , ; „lub” przy jednym losowaniu każe dodać sprzyjające
• Typowe mianowniki: dwie kostki , dwie monety , worek to suma wszystkich kul
• Dokładanie kul: układasz równanie równe zadanemu ułamkowi — rośnie licznik i mianownik
• Zdarzenie przeciwne świetnie nadaje się do sprawdzenia wyniku drugą drogą
• Pamiętaj: nie jest liczbą pierwszą
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 8 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
W pudełku jest 20 kartek z liczbami od 1 do 20. Losujemy jedną. Jakie jest prawdopodobieństwo wylosowania liczby podzielnej przez 4?
W worku jest 5 kul czerwonych, 3 niebieskie, 8 zielonych i 4 żółte. Jakie jest prawdopodobieństwo wylosowania kuli, która NIE jest zielona?
Rzucamy kostką. Jakie jest prawdopodobieństwo wyrzucenia CO NAJMNIEJ 4 oczek?
W worku są 2 kule zielone i 6 żółtych. Ile kul zielonych trzeba dołożyć, aby prawdopodobieństwo wylosowania zielonej wyniosło ?
Prawdopodobieństwo pewnego zdarzenia wynosi 0,4. Jakie jest prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego?
Z cyfr 1, 2, 3 ułożono wszystkie liczby dwucyfrowe o różnych cyfrach i zapisano je na kartkach. Losujemy jedną kartkę. Jakie jest prawdopodobieństwo wylosowania liczby nieparzystej?
W pudełku jest 15 kartek z liczbami od 1 do 15. Jakie jest prawdopodobieństwo wylosowania liczby pierwszej? Podaj ułamek nieskracalny.
Rzucamy dwiema kostkami. Jakie jest prawdopodobieństwo, że suma oczek będzie równa 11? Podaj ułamek nieskracalny.