Prostokąty i kwadraty

około 10 minut
W tej lekcji1/12
Pi-otrek

Rozejrzyj się dookoła. Ekran telefonu, drzwi, kartka w zeszycie, tablica w klasie — wszystko to prostokąty. A kafelek w łazience albo kartka bloku technicznego to kwadraty. 🦊 Skąd wiadomo, że to naprawdę prostokąt, a nie zwykły czworokąt? Prostokąt ma trzy znaki rozpoznawcze i zaraz je poznasz.

Prostokąt — cztery kąty proste

Prostokąt to czworokąt, który ma cztery kąty proste. Stąd wzięła się jego nazwa: proste kąty, czyli prostokąt.

8 cm5 cm
Prostokąt 8 na 5 - cztery kąty proste i cztery wierzchołki

Boki przeciwległe i przekątne

Drugi znak rozpoznawczy dotyczy boków. Boki leżące naprzeciw siebie są równe i równoległe.

Trzeci znak rozpoznawczy: przekątne

Trzeci znak to przekątne. Przekątna to odcinek łączący dwa przeciwległe wierzchołki. Prostokąt ma dwie przekątne i:

Pi-otrek

Trzy rzeczy do zapamiętania: cztery kąty proste, boki naprzeciw siebie równe, przekątne równej długości.

Jak sprawdzić, czy figura jest prostokątem

  1. 1

    Policz boki. Prostokąt musi być czworokątem, więc boków ma być dokładnie cztery. Trójkąt ani pięciokąt prostokątem nie będzie, nawet z jednym kątem prostym.

    liczba bokow=4\text{liczba bokow} = 4
  2. 2

    Przyłóż ekierkę do każdego rogu po kolei. Sprawdzasz, czy wszystkie cztery kąty są proste. Jeden róg nie wystarczy — w innych figurach też trafiają się pojedyncze kąty proste.

    90°+90°+90°+90°=360°90° + 90° + 90° + 90° = 360°
  3. 3

    Zmierz linijką boki leżące naprzeciw siebie. Powinny wyjść parami równe: dwa dłuższe takie same i dwa krótsze takie same. W kwadracie wyjdą równe wszystkie cztery.

    a=c,b=da = c, \quad b = d
  4. 4

    Dla pewności zmierz obie przekątne. W prostokącie mają identyczną długość. Jeśli jedna wyszła dłuższa, figura tylko udaje prostokąt.

    d1=d2d_1 = d_2
    Pi-otrek

    Ekierka do rogów, linijka do boków. Dwa narzędzia i masz pewność. 🦊

Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

W prostokącie ABCD bok AB ma 12 cm, a bok BC ma 5 cm. Bok CD leży naprzeciw boku AB. Ile centymetrów ma bok CD? Wpisz samą liczbę.

Pułapka! Kwadrat też jest prostokątem

Bardzo wielu uczniów mówi: to jest kwadrat, więc na pewno nie prostokąt. To nieprawda.

Pi-otrek

Sprawdź warunek po warunku, zanim powiesz „to nie prostokąt”. 🦊

Kwadrat to prostokąt wyjątkowy

Kwadrat spełnia wszystkie warunki prostokąta, więc kwadrat jest prostokątem.

Jest po prostu prostokątem wyjątkowym: takim, w którym dłuższy bok zrównał się z krótszym.

Pi-otrek

Kwadrat to prostokąt, któremu wszystkie boki wyszły równe. Nic mu nie ubywa, wręcz przeciwnie. 🏆

Każdy kot jest ssakiem, nie każdy ssak kotem

Pomyśl o tym jak o zwierzętach. Każdy kot jest ssakiem, ale nie każdy ssak jest kotem. Tak samo: każdy kwadrat jest prostokątem, ale nie każdy prostokąt jest kwadratem.

Prostokąt o bokach 8 cm i 3 cm kwadratem nie jest, bo jego boki się różnią.

Kwadrat — prostokąt o wszystkich bokach równych

5 cm5 cm
Kwadrat o boku 5 cm - prostokąt o wszystkich bokach równych
  1. 1

    Weźmy kwadrat o boku 5 cm. Ma cztery boki i każdy z nich mierzy dokładnie tyle samo.

    a=b=c=d=5cma = b = c = d = 5\,\text{cm}
  2. 2

    Wszystkie cztery kąty są proste, tak jak w każdym prostokącie. Razem dają pełne 360 stopni.

    490°=360°4 \cdot 90° = 360°
  3. 3

    Boki przeciwległe są równoległe, a sąsiednie prostopadłe. Kwadrat dziedziczy to po prostokącie.

    ac,aba \parallel c, \quad a \perp b
  4. 4

    Kwadrat ma jeszcze coś, czego zwykły prostokąt nie ma: jego przekątne przecinają się pod kątem prostym. To dodatek, a nie warunek bycia prostokątem.

    d1d2d_1 \perp d_2
    Pi-otrek

    Kwadrat ma wszystko to co prostokąt i jeszcze trochę więcej.

Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Kafelek ma kształt kwadratu o boku 20 cm. Czy taki kafelek jest prostokątem?

Ściąga do zapamiętania

Po czym poznać prostokąt — i czy kwadrat też nim jest?

Prostokąt to czworokąt o czterech kątach prostych. Każdy kąt ma 90°90°, razem 490°=360°4 \cdot 90° = 360°. Ma 44 boki i 44 wierzchołki.
• Boki przeciwległe są równe i równoległe, boki sąsiednie prostopadłe.
• Obie przekątne mają tę samą długość i przecinają się w połowie. Jedna dłuższa od drugiej — figura tylko udaje prostokąt.
Kwadrat jest prostokątem: spełnia wszystkie te warunki, po prostu ma wszystkie cztery boki równe.
• Odwrotnie już nie — prostokąt o bokach 8 cm8\ \text{cm} i 3 cm3\ \text{cm} kwadratem nie jest. Każdy kot jest ssakiem, ale nie każdy ssak kotem.
• Wystarczy jeden róg, który nie jest prosty, i figura przestaje być prostokątem.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Ile kątów prostych ma prostokąt?

2

Które zdanie o kwadracie i prostokącie jest prawdziwe?

3

W prostokącie jedna przekątna ma 13 cm. Ile ma druga przekątna?

4

W prostokącie KLMN bok KL ma 9 cm, a bok LM ma 4 cm. Ile centymetrów ma bok MN, leżący naprzeciw KL?

5

Czworokąt ma boki przeciwległe równe, ale jego kąty mają 70 stopni i 110 stopni. Czy to prostokąt?

Następny temat
Obwód prostokąta i kwadratu