Ułamek danej liczby

około 10 minut
W tej lekcji1/11

Cześć! W sklepie wisi kartka: kurtka za 80 zł, przecena o jedną czwartą ceny. Ile teraz kosztuje? A w drugą stronę: Twoja siostra mówi, że wydała dwie piąte kieszonkowego, a to było 12 zł. Ile miała na starcie? Pierwsze pytanie jest łatwe, drugie tylko wygląda trudno — po tej lekcji oba policzysz w pamięci.

Słowo Z znaczy RAZY

Gdy słyszysz trzy czwarte z 20, w matematyce znaczy to po prostu mnożenie:

A teraz w drugą stronę: znam część, szukam całości

To jest ta ciekawsza połowa tematu. Zadanie brzmi: dwie piąte pewnej liczby to 12. Co to za liczba?

Dwa kroki w drogę powrotną

  1. 1

    Z części dojdź do jednej części: podziel przez licznik.

    12:2=612 : 2 = 6
  2. 2

    Z jednej części dojdź do całości: pomnóż przez mianownik.

    56=305 \cdot 6 = 30
  3. 3

    Sprawdzenie zawsze jest pod ręką — liczymy dwie piąte z trzydziestu.

    30:5=6,26=1230 : 5 = 6, \quad 2 \cdot 6 = 12
  4. 4

    Zauważ też, że całość wyszła większa niż jej część. Tak musi być, jeśli ułamek jest właściwy — to darmowa kontrola Twojego wyniku.

    30>1230 > 12
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Krok po kroku: dwie piąte pewnej liczby to 12

  1. 1

    Zapisujemy, co wiemy. Szukana liczba to całość, a jej dwie piąte mają wartość 12.

    25 liczby =12\frac{2}{5} \text{ liczby } = 12
  2. 2

    Krok pierwszy: schodzimy do JEDNEJ piątej. Skoro dwie piąte to 12, to jedna piąta jest dwa razy mniejsza. Dzielimy przez licznik.

    15 liczby =12:2=6\frac{1}{5} \text{ liczby } = 12 : 2 = 6
  3. 3

    Krok drugi: wchodzimy na całość. Całość to pięć piątych, a każda piąta to 6. Mnożymy przez mianownik.

    55 liczby =56=30\frac{5}{5} \text{ liczby } = 5 \cdot 6 = 30
  4. 4

    Odpowiedź: szukana liczba to 30. Siostra miała na starcie 30 zł kieszonkowego.

    3030
  5. 5

    Sprawdzenie w drugą stronę — liczymy dwie piąte z 30 i musimy dostać 12.

    30:5=6,26=1230 : 5 = 6, \quad 2 \cdot 6 = 12
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

W bibliotece jest 40 książek. Trzy ósme z nich to książki przygodowe. Ile jest książek przygodowych?

3840\frac{3}{8} \cdot 40

Pułapka! W zadaniu odwrotnym mnożenie zamiast szukania całości

Zadanie: trzy czwarte pewnej liczby to 18. Co to za liczba?

Jak wygląda poprawne rozwiązanie

Poprawnie schodzimy do jednej części i dopiero potem w górę:

Przecena w sklepie: kurtka za 80 zł

  1. 1

    Wracamy do kartki ze sklepu. Kurtka kosztuje 80 zł, a przecena wynosi jedną czwartą ceny. Najpierw liczymy, ILE ZŁ wynosi obniżka.

    1480\frac{1}{4} \cdot 80
  2. 2

    Jedna czwarta z 80 to podzielenie 80 na cztery równe części.

    80:4=2080 : 4 = 20
  3. 3

    Obniżka to 20 zł. Ale uwaga — pytanie brzmiało, ile kurtka teraz KOSZTUJE, a nie ile taniej. Odejmujemy obniżkę od ceny.

    8020=6080 - 20 = 60
  4. 4

    Kurtka kosztuje teraz 60 zł.

    60 zl60 \text{ zl}
  5. 5

    Sprytniejsza droga na przyszłość: skoro odpada jedna czwarta, to zostają trzy czwarte ceny. Liczymy od razu trzy czwarte z 80 i mamy wynik w jednym kroku.

    3480=320=60\frac{3}{4} \cdot 80 = 3 \cdot 20 = 60
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Zadanie odwrotne. Dwie trzecie pewnej liczby to 14. Jaka to liczba?

23 liczby =14\frac{2}{3} \text{ liczby } = 14

Ściąga do zapamiętania

Jak obliczyć ułamek liczby, a jak odtworzyć całość ze znanej części?

Ułamek z liczby to mnożenie: podziel przez mianownik, pomnóż przez licznik. 34\frac{3}{4} z 2020 to 20:4=520 : 4 = 5, a potem 35=153 \cdot 5 = 15.
Szukasz całości — idziesz odwrotnie: podziel przez licznik, pomnóż przez mianownik. Skoro 25\frac{2}{5} liczby to 1212, to 12:2=612 : 2 = 6 i 56=305 \cdot 6 = 30.
• Kontrola sensu: szukasz części — wynik maleje; szukasz całości — wynik rośnie. Całość nie może być mniejsza od swojego kawałka.
• Pułapka w zadaniu odwrotnym: odruchowe mnożenie. Gdy 34\frac{3}{4} pewnej liczby to 1818, liczba wynosi 18:3=618 : 3 = 6, a potem 46=244 \cdot 6 = 24 — nie 1834=13,518 \cdot \frac{3}{4} = 13{,}5.
• Czytaj, o co pyta zadanie: kurtka za 80 zł80\ \text{zł} przeceniona o 14\frac{1}{4} tanieje o 20 zł20\ \text{zł}, ale kosztuje 60 zł60\ \text{zł}.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

W klasie jest 18 uczniów. Dwie trzecie z nich pojechało na wycieczkę. Ilu uczniów pojechało?

2

Jedna trzecia pewnej liczby to 7. Jaka to liczba?

3

Ola liczy, jaka to liczba, skoro trzy piąte tej liczby wynoszą 30. Zanim policzysz: wynik będzie większy czy mniejszy od 30?

4

Rower kosztował 240 zł i staniał o jedną szóstą ceny. Ile kosztuje teraz?

5

Antek przeczytał trzy czwarte książki, co dało 96 stron. Ile stron ma cała książka?

Następny temat
Mnożenie i dzielenie dziesiętnych przez 10, 100, 1000