Znaczenie owadów — zapylanie i szkodniki

Najlepiej na cukinii albo dyni, bo mają osobne kwiaty męskie i żeńskie, duże i łatwe do rozróżnienia — pod kwiatem żeńskim widać maleńki zawiązek owocu. Wystarczy jeden kwiat żeński zawiązać przewiewną gazą, żeby nie doleciał do niego żaden owad, a drugi zostawić otwarty. Po tygodniu porównanie jest bezdyskusyjne: zawiązek pod osłoną żółknie i odpada, drugi rośnie. Gdyby balkon nie pozwalał na taką hodowlę, można zamiast tego przenieść pyłek pędzelkiem z kwiatu męskiego na żeński i pokazać, że wtedy owoc zawiązuje się nawet bez owadów — to dokładnie ta sama czynność, którą normalnie wykonuje pszczoła, tylko wykonana ludzką ręką.

Przede wszystkim wyjaśnienie, po co owad żądli: to obrona, a nie atak, i kosztuje go bardzo dużo. Pszczoła po użądleniu ginie, więc nie robi tego bez powodu. Praktyczne zasady są dwie: nie machać rękami, bo szybki ruch wygląda dla owada jak zagrożenie, i nie pić słodkich napojów prosto z otwartej puszki na dworze. Warto też ćwiczyć spokojne obserwowanie z bezpiecznej odległości — trzmiel na kwiatku jest do tego idealny, bo pracuje powoli i zupełnie nie interesuje się ludźmi. Pomaga też nazwanie tego, co dziecko widzi: owad na kwiatku jest zajęty pracą i nie zwraca uwagi na obserwatora. Przy stwierdzonej alergii na jad obowiązują oczywiście zalecenia lekarza, a nie ogólne rady.

Nawet balkon coś zmienia, o ile obsadzi się go tak, żeby kwitło przez cały sezon: krokusy i szafirki wiosną, potem lawenda, macierzanka, szałwia, ogórecznik, a we wrześniu rozchodnik. Rodzime i pojedyncze kwiaty są lepsze od odmian pełnych, w których pręciki zostały przerobione na dodatkowe płatki i nie ma z nich ani pyłku, ani nektaru. Do tego płaskie naczynie z wodą i kamykami, żeby owad miał gdzie wylądować i się nie utopił. Dobrym pomysłem jest też prowadzenie prostego dziennika obserwacji: kto przylatuje, o jakiej porze i na który kwiat. To zamienia balkon w miejsce do badania, a nie tylko do podlewania.